સફરની સ્મૃતિના સથવારે – ૧ (રાજુલ કૌશિક)


” અલબેલું લંડન ”

”લેડીઝ એન્ડ જેન્ટલમેન,પ્લીઝ ફાસન યોર સીટ બેલ્ટ, નાઉ વી વીલ એરાઇવ ઓન ધ બિઝીએસ્ટ હિથ્રો એરપોર્ટ વિધીન ફાઇવ મિનીટસ” એર ઇન્ડીયાના ટ્રેડીશનલ ડ્રેસિંગ ગેટઅપ સાથે રુપકડી એરહોસ્ટેસે સૂચના આપવાની સાથે થોડા સમય બાદ લંડનના હિથ્રો એરપોર્ટ પર સફર ઉતરાણની સાથે યાત્રિકોનું સ્વાગત કર્યું. પરંતુ તે પહેલાની થોડીક મિનીટોએ ફલાઇટ વિન્ડોની બહાર જે નજારો જોયો તેના પરથી જ બ્રિટનના હાર્દ સમા પાટનગર-લંડનની વિશાળતા, વિપુલતા અને વૈભવનું મનમાં એક સુરેખ ચિત્ર ઉપસતું ગયું. લંડનના હિથ્રો એરપોર્ટ માટે કહેવાય છે કે દર મિનીટે અહીં ફલાઇટ ઉપડતી અને ઉતરતી હોય છે. જ્યારે લંડન માટે કહેવાય છે કે ” london has been called a world in one city”

અને ખરેખર આ સત્ય જ્યારે લંડનની મુલાકાત લઇએ ત્યારે સાર્થક થતું લાગે.અત્યંત વિશાળ ફલક પર વિસ્તરેલા લંડનને ઝોનમાં વહેચતા સેન્ટ્રલ એટલે કે ઝોન ૧ થી લઇને ઝોન ૬ સુધી ફેલાયેલું જોઇ શકાય છે અને છતાંય લંડનના એક છેડાથી બીજા છેડા સુધી પહોંચવા જરાય હરકત નડતી નથી કારણકે તમામ ઝોન સુધી પહોચવા ટ્યુબ નામે ઓળખાતી અંડર ગ્રાઉડ રેલ્વે એ ખુબ ઝડપી અને શકિતશાળી નેટવર્ક છે. આ સિવાય લંડનમાં બસની પણ અત્યંત ઝડપી કહેવાય તેવી સર્વીસ ઉપલબ્ધ છે. જુદા-જુદા વિસ્તાર અને સમયગાળા પ્રમાણે જુદા-જુદા કાર્ડ ઉપલબ્ધ હોય છે જેને લીધે થોડા ખર્ચમાં કરકસરપૂર્વક લંડનમાં મુસાફરી થઇ શકે છે.

બ્રિટનના મુખ્ય શહેર લંડનને જોડતા હિથ્રો ઉપરાંત ગેટવિક, લંડન સિટી એરપોર્ટ, લ્યુટન અને સ્ટેન્સ્ટીડ એમ બીજા મહત્વના એરપોર્ટ છે.

 

બ્રિટન ત્રણ મુખ્ય પ્રદેશમાં વહેંચાયેલું છે. ઇગ્લેન્ડ (લંડન), સ્કોટલેન્ડ અને વેલ્સ. શરુઆત લંડનથી કરીએ તો વર્ષો સુધી ભારત પર રાજ્ય શાસન કરનાર બ્રિટીશરોના મૂળ તો વળી ઘણા પ્રાચીન છે. થેમ્સ નદીના કિનારે વસેલા આ પ્રાચીન અને આધુનિક લંડનની મુલાકાત માટે ઐતિહાસિક મહત્વ ધરાવતા સ્મારક,  સ્થાપત્ય, મ્યુઝિયમો, પાર્ક, બ્રિજ અને પબ્લિક પ્લેસ પણ એટલા જ લોકપ્રિય છે. 

બકીંગહામ પેલેસ

લંડન પહોંચ્યા તે સાંજથી અમારી લંડનની સફર શરુ થઇ. સૌથી પહેલી શરુઆત કરી અમે બ્રિટનના રોયલ ફેમિલીના ઓફિસીયલ રહેઠાણ કહેવાતા બકીંગહામ પેલેસથી.વર્તમાન સમયે ગ્રીન પાર્ક સેન્ટ્રલ લંડનની વિઝીટે આવનાર લોકો ઉપરાંત લંડનવાસીઓ માટે શાંતિનું, પિકનીકનું અને સનબાથ માટે માનીતું સ્થળ છે. વર્ષના દરેક દિવસે ખુલ્લા રહેતા આ પાર્કને પસાર કરી અને બકીંગહામ પેલેસ પહોંચ્યા.

સેન્ટ્રલ લંડનમાં વેસ્ટમીન્સ્ટર સીટીમાં ૧૭૦૩ માં ડ્યુક ઓફ બકિંગહામ માટે બંધાયેલો રાજાશાહીની શાન સમો આ પેલેસ આજે પણ એમ જ રોયલ ફેમિલી માટે રહેઠાણ અને ઓફિસ એમ બંને રીતે વપરાય છે. ૧૯૬૨ થી રોયલ કલેકશનને એકઝીબીટ કરતી કવીન ગેલેરી પબ્લિક માટે ખુલ્લી મુકાઇ છે.પેલેસની બહાર તેના મેઇન ગેટની બરાબર સામે ૧૯૧૧માં તૈયાર થયેલું ”વિકટોરીયા મેમોરીયલ” તેની શાનનું પ્રતિક છે. બકિંમહામ પેલેસને જોવા માટે રાતનો નજારો જેટલો સુંદર છે એનાથીય વધુ તેની સવાર દબદબા ભરી હોય છે અને આ માટે ફરી અમે બીજા દિવસની સવારે પણ પાછા બકિંમહામ પેલેસ તો પહોંચ્યા જ. પેલેસની બહાર તેની સુરક્ષા માટે ગોઠવાયેલા ગાર્ડ્સની  ”ચેઇંજી ઓફ ગાર્ડસ” સેરેમની પણ એટલી જ શાહી હોય છે. પેલેસની બહાર આગલી સાંજે ઉભેલા સાવ જ જાણે પૂતળા હોય તેવા સ્થિર ગાર્ડ્સ સવારે જીવંત છે તે તો તેમની પરેડ જોઇએ ત્યારે જ ખ્યાલ આવે. એક સરખા જાણે ચાવી દીધેલા પૂતળા જેવા લાગતા ગાર્ડસ  જે અદાથી, જે ઠાઠથી-જે શાનથી આ વિધિ સંપન્ન કરે છે તે ન જોઇએ તો જાણે લંડનની મુલાકાતમાં કશુંક ચૂક્યા હોય તેવું થાય. 

બકિંગહામથી ચાલીને જઇ શકાય તેવા પાસે પાસે અનેક સ્થળ છે. 

ટ્રફાકગર સ્કવેર

ટ્રફાકગર સ્કવેર- ફિલ્મોમાં ઘણીવાર જોયેલા આ પબ્લિક પ્લેસ પર મુલાકાતીઓ અચૂક જાય છે. ૧૮૪૫ માં બંધાયેલો આ સ્કેવર ત્રણ બાજુએ જાહેર રસ્તા અને ચોથી તરફ ‘નેશનલ ગેલેરી’ વચ્ચે આવેલો છે. સ્કેવરની વચ્ચે ‘નેલસન્સ કોલમ’ જે ચારે બાજુ સિંહના સ્ટેચ્યુથી રક્ષાયેલો છે.આ ટ્રફાલગર સ્કેવરની સૌ્થી વધુ મઝા તો એ છે કે અહીં   લગભગ કોઇ રીતે ઉજવણી ચાલતી હોય છે. ક્યારેક ઇઝરાયેલની આઝાદીના ૬૦ વર્ષ થયા હોય તેની ઉજવણી હોય તો ક્યારેક કોઇ બેન્ડ અહીં પરર્ફોમ કરતું હોય. અત્યંત જીવંત લાગતો આ સ્કેવર લોકો જેટલો જ કબૂતરો માટે પણ માનીતો છે. અસંખ્ય કબૂતરો અહીં લહેજતથી ટહેલતા હોય છે. જેમ ક્રિસમસ પાસે આવતી જાય ત્યારે તો અહીં અદૄભૂત રોશની થતી હોય છે. 

ટ્રફાલગર સ્કવેરથી આગળ વધો તો આવે ૧૦ ડાઉનીંગ સ્ટ્રીટ. યુ.કેના પ્રાઇમ મિનિસ્ટરના રહેઠાણ અને ઓફિસ એમ બંનેનો સમાવેશ કરતી આ સ્ટ્રીટને બહારથી જ લટકતી સલામ કરવી પડે. હા! પેલા બકિંગહામ પેલેસની બહાર ઉભેલા ગાર્ડસની સાથે ઉભા રહીને અહીં તમે ફોટો ચોક્ક્સ પડાવી શકો. 

ત્યાંથી આગળ વધી અમારી સવારી વેસ્ટમિન્સ્ટર એબી અને બીગબેન તરફ. એબી નામ સાંભવતા ડાયેના સ્પેનસરની યાદ આવી જાય. થેમ્સ નદીના ઉત્તર કિનારા તરફ આવેલા આ વેસ્ટમિન્સ્ટર એબી પણ એટલી જ ખ્યાતનામ અને મુલાકાતી માટેનું આકર્ષણ છે. રાજા-રાણી રાજ્ય કક્ષાના અધિકારીઓ, સૈનિકો, કવિઓ, પાદરીઓ, આ તમામની તે કાળને અનુરુપ સજાવટ ધરાવતું બ્રિટિશ ઐતિહાસિક મહત્વ ધરાવતા વેસ્ટમિન્સ્ટર એબીની લગભગ વર્ષે લાખોની સંખ્યામાં લોકો મુલાકાત લઇ ચૂક્યા છે. ૭૦૦ વર્ષ જુની આ ઇમારત મુલાકાતીઓ માટે રવિવાર, જાહેર રજાઓ, ઇસ્ટર અને ક્રીસમસ સિવાય હંમેશા ખુલ્લી હોય છે.

બીગ બેન-આ નામ તો કોના માટે અજાણ્યું છે? વેસ્ટ મિન્સ્ટર પેલેસ ના ઉત્તર છેડા પર આવેલા આ ક્લોક ટાવરનું હુલામણું નામ છે બીગ બેન. દુનિયાનું ત્રીજા નંબરે આવતા આ ઊચાં ટાવરે ૨૦૦૯ મે માં ૧૫૦ વર્ષની વાર્ષિક ઉજવણી કરી. ટાવરની ચારે દિશામાં જડેલી આ ધડિયાળનો કલાક દર્શાવતો કાંટો ૨.૭ મીટર(૯ ફૂટ) લાંબો છે.જ્યારે મિનિટ દર્શાવતો કાંટો ૨.૭ મીટર (૧૪ ફૂટ) લાંબો છે.

 

બકિંગહામ પેલેસ કે વેસ્ટમિન્સ્ટર પેલેસ, બીગ બેન પ્રાચીન સ્થાપત્ય છે જ્યારે આધુનિક વર્તમાન સમયની એટલીજ લોકપ્રિય રચના એટલે ”લંડન આઇ”. જમીનથી ઉચકાઇને ૧૩૫ મીટર (૪૪૩ ફીટ) ઉંચાઇએ જતા આ સૌથી મોટા ફેરીઝ વ્હીલને ”મિલેનીયમ વ્હીલ” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. થેમ્સ નદીના કિનારે ઉભેલા આ ”લંડન આઇ” તરીકે ઓળખાતા આ વ્હીલમાં જ્યારે સૌથી ટોચ તરફ જઇને પાછા વર્તુળ પુરુ કરીને આવીએ ત્યાં સુધીમાં તો થેમ્સથી માંડીને નજર પહોંચે ત્યાં સુધી લંડનને આંખ ભરીને જોઇ-માણી શકાય છે.૧૯૯૯ માં ૩૧ ડિસેમ્બરના રોજ તે સમયના પ્રાયમિનિસ્ટર ટોની બ્લેર દ્વારા તેનું ઉદૄધાટન તો થયું પરંતુ કેટલાક ટેકનિકલ પ્રોબ્લેમને લઇને ૨૦૦૦ માર્ચમાં લોકો માટે ખુલ્લુ મુકાયું ત્યારથી આજ સુધીમાં કહેવાય છે વર્ષે ૩ મિલિયનથી વધુ લોકોએ તેની મુલાકત લીધી છે. 

જમીનથી આસમાન તરફનો નજારો માણી અમે થેમ્સ પર ચાલતી સીટી ક્રુઝ લીધી. વેસ્ટમિન્સ્ટર પૂલ,લંડન આઇ.ટાવર બ્રીજ, ગ્રીનવીચ પૂલથી ૨૫ ડિસેમ્બર (ક્રીસમસના દિવસ્) સિવાય દરરોજ ઉપડતી આ ક્રુઝમાં થેમ્સની બંને તરફના કર્મશિયલ બિલ્ડિંગો, લંડન બ્રિજ,ટાવર બ્રિજ,અને ટાવર હીલને મન ભરીને જોઇ શકાય છે. આ સીટી ક્રુઝમાં બે મહત્વના બ્રિજ લંડન બ્રિજ અને ટાવર બ્રિજ વિશે કેટલીક ગેરસમજ દૂર થઇ. સાવ નાના હતા ત્યારથી સાંભળતા આવ્યા હતા કે ”લંડન બ્રિજ ઇઝ ફોલીંગ ડાઉન,ફોલીંગ ડાઉન-માય ફેર લેડી”- એટ્લે મનમાં જે કલ્પના હતી તે સાકાર થતી જોવા મળશે એવી અપેક્ષા એક તો ખોટી પડી કારણકે નદીના ટ્રાફિક માટે ખુલતો અને બંધ થતો બ્રિજ એટલે આ લંડન બ્રિજ નહીં પરંતુ ટાવર બ્રિજ ,૨૬૨ મીટર (૮૬૦ ફીટ) લાંબો ૩૨ મીટર (૧૦૭ ફીટ) પહોળો લંડન બ્રિજ એ થેમ્સ નદિ પરનો સૌથી  જુનો અને પ્રથમ બ્રિજ છે. જાણકારી મુજબ લગભગ ૨૦૦૦ વર્ષ જુનો રોમનોએ બાંધેલો આ લાકડાનો પુલ હતો. લગભગ ૧૮મી સદીના અંતે આ જુના દેખતા પૂલને સ્થાને નવા લંડન બ્રિજની રચના કરવામાં આવી.

જ્યારે ટાવર ઓફ લંડનની નજીકના ટાવર બ્રિજની રચના૧૮૮૬ માં શરુ થઇ.૩૦ જુન ૧૮૯૦માં  ખુલ્લા મુકાયેલા આ બ્રિજના કન્સ્ટ્ર્કશનમાં ૭૦,૦૦૦ ટન જેટલા સામાનનો ઉપયોગ થયો હતો. બાંધકામની ટોટલ કિંમત આશરે ૧,૮૪,૦૦૦ પાઉન્ડ તે સમયે થઇ હતી. (૧ પાઉન્ડ એટલે હાલ ના ૮૮ રુપિયા)ટાવર બ્રિજ ને રિવર ટ્રાફિક માટે ખોલ-બંધ કરવા માટે ૨૦૦૦ની સાલમાં કોમ્પયુટર સિસ્ટમ મુકવામાં આવી. 

થેમ્સ નદી પરની ક્રુઝની મઝા માણીને બહાર આવીએ તો ત્યાં ટાવર બ્રિજને જોડતા બે ટાવરના નામથી ”ટાવર બ્રિજ એકઝીબીશન” પણ એટલુંજ રસપ્રદ છે. ફિલ્મ ,ફોટા દ્વારા ટાવર બ્રિજ કેમ, ક્યારે અને કેવી રીતે બંધાયો તેની સમજ ઉપરાંત બીજા આકર્ષણો છે જેમાં સૌથી વધુ સુરક્ષિત રીતે આપણો કોહીનુર હીરો પણ મુખ્ય આકર્ષણ છે.

સમય આગળ વધતો હતો. સાંજનો સમય રાત તરફ આગળ વધતો હતો તેમ તેમ લંડન વધુ ને વધુ આકર્ષક લાગતું હતું. આ આકર્ષણને માણવાનો લોભ કેમ કરીને જાય? ટાવર બ્રિજથી લંડન બ્રિજને જોડતા સાઉડ પરના વોક વે પર લટાર મારી એ વોક વેની આજુબાજુના કોમર્શિયલ બિલ્ડીંગ બંને બ્રિજ પરની રોશનીથી રોશન એ નયન રમ્ય નજરાનાને માણતાં અમે ત્યાં થોડીવાર બેસી રહ્યા.

કહે છે ડીસેમ્બરમાં  જેમ ક્રીસમસ પાસે આવતી જાય તેમ તેમ તમામ બિલ્ડીંગો, કેટલીક પબ્લિક પ્લેસ વધુ ને વધુ રોશનિથી ઝળહળે છે. થેમ્સ નદીના પટ પર, થેમ્સની ક્રુઝ પરથી ૩૧ ડીસેમ્બરે આતશબાજી થાય છે. આ તો હજી અમારી માત્ર પ્રથમ દિવસની જ સફર હતી.

 

આલેખન  રાજુલ કૌશિક

ફોટો સૌજન્ય – ૠષદ શાહ.

7 thoughts on “સફરની સ્મૃતિના સથવારે – ૧ (રાજુલ કૌશિક)

  1. .

    સુ શ્રી રાજુલ કૌશિકની બહુમુખી પ્રતિભા કેવળ પ્રવાસ વર્ણનોમાં સિમિત ન રહેતાં ફિલ્મ સમીક્ષા, ગુજરાતના સાંસ્કૃતિક વારસા વિશેના લેખો, સહિયારી નવલકથા તથા હકારાત્મક વિચારો પર લખાયેલા અનેક લેખોમાં ઉજાગર થઈ છે. તેમના લેખો તેમના બ્લોગ રાજુલનું મનોજગત માં પ્રકાશિત થતા રહે છે.
    .
    “અલબેલું લંડન ”ની સફર કરાવવા બદલ આભાર સાથે તેમને નવા વર્ષની શુભેચ્છાઓ

    Liked by 2 people

પ્રતિભાવ

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s