સમાજસેવા – વ્યક્તિગત અને સંસ્થાકીય – ૯ (ડો. ભરત ભગત)


ડૉ. પ્રવીણ બલદાનીયા

ખૂબ મોટું ઘર હોય અને ધરતીકંપમાં પડી જાય તો? ખૂબ પૈસા હોય અને લૂંટારા લૂંટી જાય તો? માટે આવતી કાલની ચિંતા છોડ.

કળસાર ગામમાં પીડીલાઈટ ઈન્ડસ્ટ્રીઝવાળા પારેખ સાહેબના ઢોર બાંધવાના ગમાણમાં હોસ્પિટલ ચાલે. 1 રૂમમાં ઓપરેશન થીએટર અને બીજા રૂમમાં 20 પથારી અને આ ગાયનેકોલોજીસ્ટ બાર બાર કલાક કામ કરે ! વધારે ઓપરેશન હોય, લોકલમાં ઓપરેશન કરી બે ચાર કલાકમાં રજા આપવાની હોય એ સમયે ગામમાંથી ખાટલા ભેગા કરી હોસ્પિટલની બહાર લીમડા નીચે સુવડાવે ! તમારું નાક ચઢ્યુંને ? પણ સાચું એ હતું કે આ મજબૂરી હતી પરંતું ક્યારે ય કોઈ ઈન્ફેક્સન નહીં કે કોઈ કોમ્પ્લીકેશન નહીં અને એટલે તો દર્દીઓની ભારે ભીડ રહે. હવે કલ્પના કરો કે આવો સક્ષમ તબીબ ગામમાં ગોંધાઈ મરવા સ્વેચ્છાએ કેમ વળગી રહ્યો હશે અને તે પણ પૂર્ણ ખુશીથી? એવું શું હશે કે આ તબીબ 15 વર્ષથી અઠે હી દ્વારકા કહી કેમ ચીપકી ગયો હશે ?

          મહિને ચાર લાખ કમાઈ શકે એમ હોય છતાંયે મહિને 40,000/- ના પગારથી ધરાઈ જાય એવા માણસને મળ્યા છો ? પોતાના બાળકોને ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે મોટા શહેરો કે પરદેશમાં મોકલતા લાખ્ખો – કરોડોની વચ્ચે આ તબીબ પોતાના બંને દીકરાને કળસાર જેવાં અંતરિયાળ ગામની શાળામાં જ  ભણાવે એવું માની શકો છો ?

પાસે બચત નામે નહીં, તળાજા નજીક એટલે રોજ દર્દીના મહેમાનોની અવર-જવર. પત્નીને ક્યારેક ચિંતા થાય કે બચત વિના આપણું ભવિષ્ય કેવું ? છોકરાઓનું શું ? માંદા-સાજા પડીશું તો શું ? લગ્નો થશે ત્યારે વ્યવહારનું શું ? ત્યારે આ તબીબનો જવાબ સાંભળો; ગાંડી જો અત્યારે આ આવકમાંથી ઘર ચાલે છે કે નહીં ? મહેમાનો આવે તો આદર સત્કાર થાય છે કે નહીં ? મોટો છોકરો અહીંથી ભણી થોડો આગળ વધ્યો તો કાકાએ એને સૂરત ભણાવી પૂનાની આર્મી મેડીકલ કોલેજમાં દાખલ કરાવ્યો કે નહીં? હજી સુધી કોઈ તક્લીફ પડી છે ? દાગીના કદાચ ઓછા હશે પરંતું તારી સુંદરતામાં કંઈ ઓછપ આવી છે ? આટલા બધામાં જો હા માં જવાબ હોય તો પ્રશ્નો બીજી રીતે પૂછું. ખૂબ મોટું ઘર હોય અને ધરતીકંપમાં પડી જાય તો ? ખૂબ પૈસા હોય અને લૂંટારા લૂંટી જાય તો? માટે આવતી કાલની ચિંતા છોડ. જેણે આપણી અડધી જિંદગી સુખેથી રહેવાય એમ સંભાળી છે એ પરમાત્મા આવતી કાલ કેમ નહીં સાચવે ? પરમમાં શ્રધ્ધા એ તો માનવી માટે મોટો આશરો છે બાકી આ બધી સંપત્તિઓ તો આવશે અને જશે માટે ચિંતા કરવાનું કારણ નથી.

આ તબીબ છે ડૉ. પ્રવીણભાઈ બલદાણીયા. જે શાંત પ્રકૃતિના, ગંભીર વ્યક્તિત્વના અને સતત કામમાં વ્યસ્ત છતાંયે સ્વસ્થ રહેતા ઉમદા માનવી છે.

          આધ્યાત્મિક જીવનનો પાયો શ્રધ્ધા, ભક્તિ અને ધ્યાન ઉપર રહેલો છે એવું જાણનાર ડૉ. પ્રવીણભાઈની શ્રધ્ધા અખૂટ છે. એ મંદિરમાં રહેલી મૂર્તી કરતાં સદ્દભાવના હોસ્પિટલમાં આવતા સેંકડો માનવદેવોની સેવા ભક્તિભાવથી કરે છે. સદ્દભાવના ટ્રસ્ટના સ્થાપક અને ચેરમેન ડૉ. કનુભાઈ એમના આદર્શ છે. કનુભાઈના બધા જ ગુણો પ્રવીણભાઈએ ગ્રહણ કર્યા છે. શરૂઆતમાં 20 પથારીની હોસ્પિટલ શરૂ થયેલી જે આજે સરકારે આપેલી જમીન, પારેખ સાહેબના સહયોગ અને ટ્રસ્ટના પોતાના નાણાંથી ૧૪૦ બેડ સુધી વિસ્તરી ગઈ છે. કનુભાઈએ, પ્રવિણભાઈમાં હીર પારખ્યું એટલે પહેલાં ટ્રસ્ટી, પછી મેનેજીંગ ટ્રસ્ટી અને કળસાર હોસ્પિટલના સંચાલક બનાવી દીધા. આદર્શ ગુરુનો આદર્શ શિષ્ય આટલા નાના ગામમાં કેમ સ્થાયી થઈ ગયો એ મારી મૂંઝવણનો ઉત્તર મેળવવા મારે પ્રવીણભાઈના હ્રદયમાં ઉતરવું પડ્યું. તેઓ ખૂબ ઓછું બોલે છે અને પોતાના વિશે ક્યારેય કંઈ કહે નહીં એવા નિરંહકારી તબીબ છે પણ પછી એમણે જે કહ્યું તે એમના જ શબ્દોમાં :

ન ત્વહંકામયે રાજ્યં ન સ્વર્ગંનાપુનર્ભવમ્,

કામયે દુઃખતપ્તાનામપ્રાણિનામાર્તિનાશનમ્.

          આ શ્ર્લોક મારો જીવનમંત્ર છે. મને ભૌતિક સુખો કે જીવનબાદની કોઈ વાતોમાં રસ નથી પરંતું અહીં જે છે, અત્યારે જ જે છે તે, માનવીમાત્રને દુઃખમાંથી મુક્ત કરાવવાનું કામ છે, જે મારા માટે હ્રદયપૂર્વકની ભક્તિ છે. જ્યારે માનવી પાસે એક ઊંચું લક્ષ્ય હોય અને એની ઉપર ધ્યાનસ્થ હોય ત્યારે બાકીનું બધું ખરી પડે છે. મારા જીવનમાં આવું જ થયું છે. તબીબ તરીકેની મારી સેવાઓમાં સંપૂર્ણ સમર્પિત થઈ જવાનું મારું લક્ષ્ય સદ્દભાવના હોસ્પિટલમાં સિધ્ધ થતું મને અનુભવાય છે. મારી સાથે એક ફુલ ટાઈમ સર્જન છે, એક ગાયનેકોલોજીસ્ટ છે અને દસ મેડીકલ ઓફીસર છે હું અઠવાડિયામાં ત્રણ દિવસ ઓપરેશન કરું. સવારે 8-00 વાગે શરુ કરું અને રાતના 9 – 10 વાગતાં 25 થી 30 ઓપરેશન કરી શકું. બાકીના ત્રણ દિવસ ઓપીડી જેમાં સરેરાશ 400 થી 500 દર્દીઓ આવે. અમારી હોસ્પિટલમાં બધા મળી રોજ 50-60 ઓપરેશન થાય. હા, હું ગાયનેકોલોજીસ્ટ છું પણ મેં મારી જાતને એટલી વિક્સાવી છે કે હું ગાયનેક સિવાયની પણ બધી સર્જરી કરી શકું છું, એનેસ્થેસિયા પણ આપી શકું છું.આટલું કહ્યાં પછી મને પ્રશ્નો પૂછી બેઠા : “ બોલો સાહેબ, આટલી મોટી તક મને સદ્દભાવના કે કળસાર સિવાય બીજે ક્યાં મળે? અમદાવાદ કે મુંબઈના જનરલ સર્જનો ન કરી શકે તેવા ઓપરેશન હું અહીં સંપૂર્ણ આત્મવિશ્વાસથી કરી શકતો હોંઉ તો મારે બીજે જવાની ક્યાં જરૂર છે? વધુ શીખવા વડલી જાઉં જ્યાં કનુભાઈ ઉપરાંત મોટા શહેરોમાંથી આવતા કીડનીના ડોકટરો પાસે પ્રોસ્ટેટ (TUR), PCNL -જે પીઠમાં નાનું કાણું પાડી દૂરબીન ઉતારી કીડનીના સ્ટોન તોડવાનું કામ કરે છે તે પણ શીખી લઉં. એનેસ્થેસીયા માટે સરકારી કોર્સ કરી તાલીમ લીધી છે એટલે નિશ્ચિંતપણે અને સંપૂર્ણ વિશ્વાસ સાથે આ બધાં જ ઓપરેશન સફળતાથી કરી શકું છું.

ગાયનેકનું કોઈ પણ મેજર ઓપરેશન રૂ. 1200 થી 1500માં અને સર્જરીનું મોટામાં મોટું ઓપરેશન રૂ. 2000 થી 2500માં થાય. અમારું ટર્ન ઓવર એટલું કે એની આવકથી બધા જ અદ્યતન સાધનો અમે વસાવી શકીએ છીએ વત્તા હોસ્પિટલનો તમામ ખર્ચ કાઢી શકીએ છીએ. તમને પ્રશ્ન થશે કે એક ગાયનેકોલોજીસ્ટ આવા બધા ઓપરેશન શા માટે કરે છે તો આપ પૂછો એ પહેલાં જ કહી દઉં કે સાહેબ, અહીંની પ્રજા ખૂબ પછાત, ગરીબ અને મરવાના વાંકે જીવે છે. અહીંથી દૂર એ જઈ શકતીજ નથી, અરે મહુવા જતાંયે ડરે છે એટલે એમના માટે થઈને મારે બધું જ શીખવું પડ્યું છે. આ સેવાભાવ જ મને અહીં રહેવા બળ આપે છે.

          પાછો તમને કલ્પનાના ક્ષેત્રમાં લઈ જાઉં. અમદાવાદનો કોઈ જનરલ સર્જન ન્યૂમેનેક્ટોમી એટલે કે ફેફસું કાઢવાનું ઓપરેશન કરી શકે ખરો ? કોઈ જનરલ સર્જન હીપેટીક ડક્ટ અને બાઈલ ડક્ટનું એનેસ્ટોમોસીસ કરી શકે ખરો? આ ઓપરેશનની ગંભીરતા તબીબ જ સમજી શકે અને જનરલ સર્જન તરીકે કહું કે હું તો ના જ કરી શકું! હવે કલ્પના કરો કે આ ગાયનેકોલોજિસ્ટ આવા ઓપરેશન કેવી રીતે કરી શક્તો હશે ?

          પોતાની ખંત, આત્મવિશ્વાસ, શ્રધ્ધા, સમર્પણ, ભૌતિક સુખો પ્રત્યેનો વૈરાગ્ય, ભવિષ્યની ચિંતાઓથી મુક્ત જેવા સદ્દગુણોથી સંપન્ન આ માણસને પરમ સુખમાં, અચળ સુખમાં જીવતો જોયો ત્યારે મને લાગતું કે મારી સમક્ષ સાક્ષાત ઉપનિષદ ખૂલી રહ્યું છે. આટલા કલાકોના પરિશ્રમ પછી એક કલાક વિપશ્યના ધ્યાન નિયમિત કરનાર આ તબીબને પામી સદ્દભાવના ટ્રસ્ટ અને હોસ્પિટલ ખૂબ સદ્દભાગી લાગે છે. સ્વામી વિદીતાત્માનંદજીએ લખ્યું છે: “મનુષ્ય એવા સુખની શોધમાં છે જેમાં દેશની, સમયની, વસ્તુની કે અવસ્થાની કોઈ મર્યાદા ન હોય. એવા સુખ સુધી આપણને જે લઇ જાય તે જ્ઞાનનું નામ ઉપનિષદ.” આવું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરી ચુકેલા પ્રવીણભાઈને મળવાનું થયું તેને મારું સદ્દભાગ્ય સમજું છું.

ડૉ. પ્રવીણ બલદાનીયા

 

3 thoughts on “સમાજસેવા – વ્યક્તિગત અને સંસ્થાકીય – ૯ (ડો. ભરત ભગત)

  1. “મનુષ્ય એવા સુખની શોધમાં છે જેમાં દેશની, સમયની, વસ્તુની કે અવસ્થાની કોઈ મર્યાદા ન હોય. એવા સુખ સુધી આપણને જે લઇ જાય તે જ્ઞાનનું નામ ઉપનિષદ.” આવું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરી ચુકેલા ડૉ. પ્રવીણ બલદાનીયાને ધન્ય
    .
    આજે તેમના પ્રેરણાદાયી જીવન વિષે માણી અમે પણ ધન્ય થયા

    Liked by 1 person

પ્રતિભાવ

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s