મોદીની હવેલી -૧૩ અને ૧૪ (પૂર્વી મલકાણ)


(મારા આગ્રહને માન આપીને પૂર્વી બહેને પોતાના બચપણની યાદોને તાજી કરી, ગ્રામજીવનનું આબેહુબ દૃષ્ય રજૂ કર્યું. સાતલડી નદી, ગામનું મંદિર, મોદીની હવેલી, હવેલીમાં રહેતું વિશાળ સંયુક્ત કુટુંબ, એ સમયના રીતરિવાજ, સિંહોનો સામનો વગેરે સુંદર શબ્દચિત્રો રજૂ કર્યા. આજના ૧૩ અને ૧૪ પ્રકરણ સાથે આ લેખમાળાનો પ્રથમ ભાગ સમાપ્ત થાય છે. ટુંક સમયમાં આનો બીજો ભાગ રજૂ કરવામાં આવશે. આંગણાં તરફથી પૂર્વી બહેનનો ખૂબ આભાર – સંપાદક)

૧૩. વરગાડુ      

એ….હાલો ને લગનમાં. ૨                           

નોંધ:- નાનકીબેનનાં લગ્ન પ્રસંગની વિશેષ યાદો ને શોધતાં હું મહિયારી ગામ પહોંચી ત્યારે ખબર પડી કે અમારા ઘરનાં આ લગ્નપ્રસંગ પાછળ બહુ ધમાલ થઈ ગઈ હતી. આ ધમાલ શું થઈ તે વિષે જાણતાં પહેલાં આપણે મારી થોડી યાદને ફરી માણી લઈએ અને પછી એક નવા પાત્ર વલ્લભદાદાને મળીએ.

૨) બેબલી તને યાદ સે? ..ઇ દિવસે શું થ્યું તું ઇ યાદ સે? કહી વલ્લભ દાદાએ જે વાતનો દોર ચાલું કર્યો તે વાત વિષે, મે વારંવાર સાભળ્યું છે. તેથી એ પ્રસંગને મે વારંવાર શબ્દો અને યાદોથી જોયો છે એમ હું કહી શકું છું, પણ તેમ છતાં યે એ યાદને વલ્લભદાદા વધારે સારી રીતે વર્ણવી શકશે તેમ લાગતાં. આ લેખનાં મધ્યાને તેમની જ યાદો અને તેમનાં જ શબ્દોનો ઉપયોગ કરેલો છે.

અમારે ત્યાં માતાની લાપસીનાં ભાણાં ભરવાની વિધિ પૂરી કર્યા પછી માંડવામાં માતાનાં ગીતો ગાવામાં આવ્યાં. આ ગીતોનો રંગ એટલો જામ્યો કે જાણે ફટાણાંનો રંગ હોય. ફર્ક એટલો જ હોય કે ફટાણાંમાં મજાકનાં ગપગોળા હોય અને અહીં ભક્તિભાવ હોય. ભક્તિભાવવાળી ગરબી ને ગરબાનો રંગ જે ચઢે તેનાંથી યે બે ગણો બમણો રંગ અમારા એ માંડવામાં ચઢેલો, ત્યાં તો કોઈકનાં હાકલા પડકારા શરૂ થઈ ગયાં. પહેલાં ખબર જ નો પડી કે આ ભક્તિનો રંગ કેમ કરીને બદલાય ગયો. અચાનક કોઈક જઈ ખુરશી લાવ્યું અને વચ્ચે મૂકી દીધી. આ ખુરશી કેમ એ વાત અમે સમજીએ એ પહેલાં જોયું કે અમારા એક કુટુંબી ફૈબા જાણે સાનભાન ભૂલી ગયાં હોય તેમ ધૂણી રહ્યાં છે. ફૈબાનું એ વર્તન જોઈ કોઈક મોટેરાએ મને દોડીને પાણીનો લોટો લાવવા કહ્યું. હું રસોડામાં ગઈ ને પાણીનો લોટો ભરીને લાવી ત્યાં સુધીમાં અહીંનું વાતાવરણ બદલાઈ ગયું હતું. હવે માતાનાં ભજન બંધ થઈ ગયાં હતાં તેને બદલે પેલા કુટુંબીફૈબાને ખુરશી પર બેસાડી, હાં માવડી, હાં, માવડી ખમૈયા કરો…, ખમૈયા કરો મા જેવું કશુંક બોલી રહ્યાં હતાં. મે પાણીનો લોટો એમની સામે ધર્યો તો એમનાં જ હુલ્લડમાં તેઓએ તે ફગાવી દીધો જે વરપક્ષમાં આવેલાં કનુ કાકાને લાગ્યો, તેઓ એ અમારી સામે જોયું પણ તે કાંઇ બોલ્યાં નહીં. કદાચ સમજી ગયાં હશે તેથી ત્યાંથી ચાલ્યાં ગયાં. કનુ કાકાનાં ગયાં પછી વરપક્ષમાંથી એકપણ વ્યક્તિને મે ત્યાં જોયેલી નહીં, કદાચ અમારે ત્યાં થયેલાં આ નાટકમાં તેમને ભાગ નહીં લેવો હોય. અહીં ફૈબા એ જે હુલ્લડ મચાવ્યું હતું, તેને શાંત કરવાને બદલે આજુબાજુની બધી યે કામ કરનારી બાઈયું આવી ગઈ અને ફરી ફૈબાને ચાનક ચઢે એ માટે ગરબા ગાવા શરૂ કર્યા. આ જોઈ મારી મમ્મી અને ભાભુએ મને અને સંધ્યાને બાજુમાં ખેંચી લીધાં. જેને લઈ મે મમ્મીને કહ્યું મારે આ જોવું છે શું થાય છે તે, મમ્મી કહે એ લોકોને કરવા દે તું આંહી રે. મે પૂછ્યું તમે કેમ બીજા લોકોની જેમ ફૈબાને પગે નથી લાગતાં? ત્યાં ભાભુ કહે, બેટા ઇ ત્રાગા કરે છે એમ માતાજી ગમે-તેવાં માણસોને થોડાં આવે? ને માતા આવે તો આનંદ હોય આ ઉકળાટ ન હોય. આ ત્રાગા શું? એ વાતની ખબર પડે એ પહેલાં અચાનક એ ફૈબા ઊભા થઈ ગયાં ને બધાંને કહે; જુવો મારી સોનાની વીંટી પડી ગઈ છે જરા ગોતો તો…..એમ કહી આજુબાજુ રહેલ સ્ત્રીઓને વીંટી શોધવાને કામે લગાડી અને પોતે પાછા ધૂણવામાં મગ્ન થઈ ગયાં. આ જોઈ મમ્મીએ ભાભુને કહ્યું, જોયું ભાભી….ઠોઠ પકડાયું, બેનને અચાનક ખબર પડી ગઈ કે એમની સોનાની વીંટી પડી ગઈ છે શું કાંઇ માતાજીને ત્યાં સોનાના દાગીનાની કમી છે? આમ મમ્મી ને ભાભુ હસતાં રહ્યાં. અંતે તે ફૈબાએ કહ્યું, ઘરની મોટી વહુને બોલાવો મારે એને દીકરાનાં આર્શિવાદ આપવા છે. કોઈએ કહ્યું મોટીને ત્યાં દીકરો છે જ તો કહે, એક જ છે ને તેથી બીજો દીકરો થાય તેનાં આર્શિવાદ આપવા છે એને બીજા દીકરાની જરૂર વધારે છે. ફૈબાની વાત ઉપર ભાભુએ દૂર જ ઊભા રહીને કહ્યું કે; બેન મારા સિવાય આપણી બધી વહુઓને એક એક જ દીકરા છે માટે કોઈપણ વહુ આવશે તો ચાલશે ને? જવાબમાં ફૈબા તે એક ખાસ વ્યક્તિનાં નામને વળગી રહ્યાં. આથી એમણે કીધેલી એજ મોટી વહુને તેમની સામે હાજર કરવામાં આવી ને આર્શિવાદ આપવામાં આવ્યાં. ( એ મોટીવહુનાં એ સમયે પગ ભારે હતાં, સમય આવ્યે તેમને ત્યાં દીકરાને બદલે દીકરીનો જન્મ થયો આ અંગે તે માતાજીવાળા ફૈબાને પૂછવામાં આવ્યું. ફૈબા કહે એ મોટી વહુ બહુ ભણેલી ને માસ્તરાણી હતી તેથી તેણે માતામાં ને મારામાં વિશ્વાસ નો રાખ્યો એટ્લે દીકરી આવી ) આ પ્રસંગ જે રીતે થયો હોય પણ મને આજે ખ્યાલ આવે છે કે, એ જૂના સમયમાં યે મારા ભાભુ ને મારી મમ્મી વધુ પ્રેક્ટિકલ હતાં. આ માતાજી આવવું, ને સાનભાન ભૂલી ગામ ગાંડું કરવું, એ બધી વાતો એક પ્રકારની માનસિક નબળાઈ ગણાય છે તે હું તે સમયમાં શીખેલી, પણ સમજાયું વર્ષો પછી.

માતાજીનાં ભાણાંની આ વિધિ પછી નાનકીબેન ને ઉકરડી પૂજવા માટે કુટુંબીસ્ત્રીઓ સાથે મોકલેલાં. આ વિધિ વિષે કશું યાદ નથી, પણ આ બધી યે વિધિ પૂરી થઈ ગયાં પછી અમે રાત સુધી આરામ કરેલો. રાતનાં દસ વાગે તૈયાર થઈ અમે કુટુંબીજનો અને જાનૈયા સાથે ગામ પરિચર્યા કરવા નીકળ્યાં. આ સમયે અમારા બગસરામાં સ્ટ્રીટ લાઇટ ન હતી તેથી સાંજે ૭-૮ વાગ્યાં પછી ગામની શેરીયુંમાં અંધારું ફરી વળતું. આ અંધારાને ચીરવા માટે અમારા સંઘની આગળ કેટલાક એવાં લોકો ચાલતાં હતાં જેણે માથા પર કેરોસીનથી ચાલતાં બત્તા ફાનસ ઉપાડેલાં, કુટુંબની સ્ત્રીઓમાંથી કેટલીક સ્ત્રીઓએ માટીમાંથી બનાવેલ રામણ દીવડો લીધેલો, કેટલાકે હાથમાં કાણાં કોડિયા ને છારી રાખેલાં ને અમારા હાથમાં એટ્લે કે છોકરાવનાં હાથમાં મેરાયા દિવડા પકડાવ્યાં હતાં.

શેરી તો સારી બુવાર મારી નવલી વેવાણ,
આવ્યો છે તારો લાડકો જમાઈ કે મારી નવલી વેવાણ

રામણ દીવડા

રામણ દિવડો

૩ -બત્તા ફાનસ -પેટ્રોમેક્સ

 એ મેરાયા, દિવડા અને ફાનસને પ્રકાશે ઢોલીને સાથે રાખી અમે લગનની છેલ્લી રાતે ગીતો ગાતાં ગાતાં સાથે આખું ગામ ફર્યા ને ચોકમાં ગરબા યે લીધાં. જ્યારે રાત મઢુંકડી એ જવા ઉતાવળી થઈ ત્યારે અમે પાછા વાડીએ આવ્યાં. ત્રીજો દિવસ એ લગનનો દિવસ હતો, તે દિવસે નાનકીબેનને છેલ્લીવારની પીઠી લગાવવાંમાં આવી.  

ભાતા લેજો ભાત રે ભાતવંતી,
નાળિયેર લેકો નાળિયેર રે નાળિયેરવંતી

સવારની શાંતિને ચીરીને જ્યાં કન્યાપક્ષ રાગડા તાણી તાણીને સંભળાવતાં હોય તો વરપક્ષ કેમનો પાછળ રહી જવાનો? એટ્લે એમણે ય ઉપાડયું

લગનની વેળા એ જોને વેવાઈ તારી દીકરી રિસાઈ ને બેઠી,
તમારી દીકરીને અંબર સેલારી અમે લઈ આપીએ
સેલારીથી તમારી દીકરી માની નહીં તો, તો જાન પાછી લઈ જાશું રે

આમ અંતનાં ગીતોની આપ લે સતત થતી રહી. જ્યારે વરપક્ષ તરફથી પલ્લાની વિધિ માટે જાનૈયા આવ્યાં તે સમયે નાનકીબેન કહે,

તમારું પલ્લું મારે ના જોઈએ
જે લાવ્યા તે પાછું લઈને જાવ

જવાબમાં વરની મામી કહે,

જુઓ ને રસવંતી નાર,
પલ્લામાં તમ કાજે શું શું લાવ્યાં.
હાથી દાંતનાં ચૂડલા ને માથે નવરંગી બનારસી સેલું

નોંધ:- અહીંથી વલ્લભદાદાની યાદો શરૂ થાય છે.

પલ્લાની વિધિને નાસ્તાપાણી પૂરા થયાં પછી વરઘોડો નીકળવાની તૈયારી થવા લાગી હતી પણ બેબલી, તને ખબર્ય છે ઇ વખતે તો ઘોડા ખાલી શે’રોમાં જ જોવા મળતાં, એટ્લે ગામડામાં તો વરઘોડાને બદલે વરગાડાં નિકાળતાં તાં. બળદ અને ગાડાને સજાવી વેલૈયો નવા કપડાં ને નવો સાફો પહેરી આવતો ને ગાડા પર સવાર થઈ જાતો. 

જાન ગામમાં નીકળવાનું શરૂ કરે ઇ પહેલાં ગાડાનાં પૈડા નીચે તેલ સિંચવામાં આવતું ને લીંબુ ચગદાવવામાં આવતું. અમે ઇમ માનતાં કે, આનાથી વરરાજાને નજર્યુ નો લાગે. ને, ઇ સમયમાં તો ઢોલી તો હોય જ પણ બહુ સધ્ધર કુટુંબ હોય તો શરણાંઇયુવાળાને બોલાવાતો, ને ત્યાં તમારું કટુંબ એટ્લે…આ વરગાડાની મૌર્ય ઢોલીડાં ને શરણાયુંવાળાએ ચાલવાનું શરૂ કર્યું. એની વાંહોવાંહ પુરુષોએ ચાલવાનું શરૂ કર્યું, એની પાછળ વરરાજા ને તેની સાથે બેસેલ લંઘોરી કન્યા અને અંતે કુટુંબી સ્ત્રીઓ. આમ આખી યે જાન જ્યારે ઊભી બજારોમાંથી નિકળી ત્યારે સુમી વહુએ ગીત ઉપાડયું.

વેલૈયા વાલા તારા ગાડાને ધીમે હાંક રે,
મારા દિયરીયાનો રેશમી કોટ ઝાંખો થાય રે

આ વરગાડું હજી ગઢનાં દરવાજે જ પોંચ્યું ત્યાં તારી બા ધોડતીક ને આવી ને તમ છોકરીયુંનો હાથ અમને ભેળાવી ગઈ. જાનમાં જોડાયાં પછી તમે ય છોકરીયું યે તો પાટલી બદલાવી રંગ જમાવી દીધો.  

વેવાઈ વાલેરા તારા ગામની શેરીયું,
એવી તે સાંકડી રે અંદર કેમ ના માવીએ.

શેરીયું વટાવી જાન જ્યારે વિજયચોકે પોંચી ત્યારે છોકરાવે ફટાકડાની લડી ફોડી. પછી બધાં યે ગરબા લેવાનાં ચાલું કર્યા તયેં ગરબામાં ભાગ લેવા હારું ગાડામાંથી લાંઘોરી નીચે ઉતરી ગઈ. ચોકમાં થોડીવાર ધૂમ મચાવી જાન પાછી બીજા રસ્તેથી દરબારગઢ તરફ નીકળી. સવારનો સમય ને એટ્લે બજાર હજી રંગે નોતી ચઢી પણ તોયે અમારે રસ્તાને ગાયું સાથે, સાઈકલો સાથે અને માણાં સાથે વેંચવાનો હતો. આથી થ્યું એવું કે ઢોલી ને પુરુષોનો સંઘ આગળ વહી ગયો, વચ્ચે ર્યું વરગાડુ, ને જાનડીયું તો એનાંથી યે પાછળ રહી ગઈ. જ્યારે વરગાડું ડોકટર મગનભાઈનાં દવાખાના પાસે પોંચ્યું ત્યાં લગીમાં તો જાન વિખરાઈ ગઈ. હવે જે આગળ ગ્યાં ઇને ક્યાં બોલાવવાં? પણ પાછળવાળાને તો સાદ દેવાય ને…. એટ્લે મુકેશે ( વરરાજો ) વેલૈયાંને કીધું, ભાઈ જરા પાછળ જઈને જુવો તો આ જાનડીયું ક્યાં પહોંચી.

કુંવરિયો કુમાર પાછું વળી વળીને જુએ,
મારી માવડી, કાકી ને ફુઈ સંગાથે આવે રે

વરરાજાની વાત સાંભળી વેલૈયો ગાડા પરથી નીચે ઉતાર્યો અને વરરાજાને એકલો મૂકી જાનડીયું ને સાદ કરવા બે પગલાં પાછળ ગયો. આમ વરરાજા રહી ગ્યાં એકલાં. હવે જે એકલાં હોય તેનાં કોણ ધોરીધણીયારા હોય? એમાં તમારા ગામની શેરીયુંમાં રમતાં સોકરાવે આ એકલું ગાડું જોયું તો ઇમને ચઢી ટીખળ, એમાં વરરાજો શે’રનો એટ્લે ગામડાનાં સોકરાનાં પૂસડાં કેવા હોય એની એને ખબર્ય ક્યાંથી હોય? તો ઇ માંથી એકાદ -બે જણાં અપલખણાંએ તરાફડીની એક એક લૂમ લઈ બેય બળદાને પૂંછે બાંધી ને ચીતવી દીધી પછી થાય શું?   

ઓલી બાજુ તમે જાનડીયું હાથણીયુંની જેમ ધીરે ધીરે આવતી હતી ત્યાં વેલૈયાવાળાનો સંદેશો મળ્યો કે વરરાજો એકલો રહી ગયો છે, એ સાંભળી જાનડીયું એ જલદી જલદી પગ ઉપાડ્યાતાં પણ ભાયરે કપડાં ને દાગીના હારે તમ લોકોથી દોડી નો શકાય. ત્યાં તો બજારમાં બકોર થઈ ગયો. સંભાળજો….બળદીયા ભૂરાયા થ્યાં સ તે ગાડું માયથે લઈને ધોડ્યાં આવેસ, એ…કોઈ ઠેબે જો સડી (ચડી ) ઝાતાં….ઇ બકોર સાંભળી અમે કોકને પૂછયું તો કે ય કે એ પાસળ જુવો પાસળ…ઓલ્યાં ગાંડા થયેલ બળદા વરરાજા સમેતનાં ગાડા ને લઈને ધોડ્યા આવે સ. આટલું સાંભળતાં જ અમને ખબર્ય તો પડી ગઈ, પણ માંહે નો રસ્તો નાનો એટ્લે ઇ ઘડી પૂરતો જીવ બચાવવા હારુ અમે જે દુકાનનું થડું હાથમાં આવીયું તેની માયથે માંકડાની જેમ ટપોટપ ચઢી ગ્યાં. ને જેનાં હાથમાં થડું નો આવીયું ઇ બધાં ય ગલીયુંમાં ને, કોકનાં દાદરા માયથે ને કોકની ડેલીમાં ભરાણા તાં ત્યાં વેલૈયા વગરનું અમારું ગાડુ ધૂમપાટ ધોડતું ક ને નિકળ્યું. એમાં અમારો વરરાજો ઝોલાં ખાતો ઢોળાઈ ગ્યો તો, ઇને નીચે ઉતરવું તું પણ ઉતરવું કઈ રીતે? કોઇની મા એ સવાશેર સૂંઠ ખાધી છે કે આ બળદાની રાશ પકડે. કોઇની હિંમત નોતી અડફેટમાં આવવાની, પણ સૌનો ગણગણાટ બંધ થાય ઇ પેલા તો ગાડું બઝારમાંથી સરોરાટ પસાર થઈ રહ્યું તું ઇ સમયે બળદાની પૂછડીએ કોક અવળચંડા બાંધેલ તડાફડીની ઝડીયું ફટ ફટ ફૂટી રહી તી. ગાડું પસાર થઈ ગ્યાં પસી (પછી) અમે બધાં યે દુકાનુંમાંથી માર્યા ઠેકડા ને ગાડાની પાછળ દોડવા લાગ્યાં. બેબલી ઇ દિસે તો બજારમાં કેટલાય અડફેટે ચડ્યાં, ને કેટલાયનાં હાથ પગ છોલાયાં, ને કેટલીયે ગાગરું બજારનાં રસ્તાને સાફ કરવા એકલી એકલી નીકળી પડ્યું પણ એમાં ગાયું ને કૂતરા સૌથી શાણા તે ઇ લોકો આઘાપાછા થઈ ગયાં. 

ગાંડા થયેલાં બળદાને ટાઢા પાડવા કોકે રાડ પાડીને મુકેશને કીધું કે રાશ હાથમાં પકડીને ખેંચ પણ મુકેશે એનું ઊંધું કર્યું એણે બળદાનું પૂછડું પકડી ખેંઇચું. એક તો ફટાકડાથી બળદ બીધેલા હતાં, ને એમાં આ અજાણ્યો હાથ પછી તો કાંઇ બળદા હાથમાં રહે? ઇ માંડ્યા પૂરપાટ દોડવા. મીંઠોળબંધા વરરાજાની દશા જોઈ ગામે ય ગાંડું થયું તું એટ્લે જેમ ગોકીરો વધતો ગ્યો એમ ઢાંઢા યે વધુ ને વધુ ભૂરાયા થાતાં ગ્યાં. અંતે કોક માઈનો લાલ ગાડા પર ચઢ્યો ને પોતાની ભાષામાં બળદાને ટાઢા પાડી વરરાજાને ગાડા માથેથી હેઠો ઉતાર્યો તયેં બધાંનાં કાળજા ટાઢા થિયા. આમ બેબલી, સવારે ૧૧ વાગે નીકળેલી આપણી જાન બપોરે ૩-૪ વાગે વાડી ભેગી થઈ ત્યારે બપોરનાં લગન પાછા ઠેલાઈ ગ્યાં તાં. વાડીએ જઈ બધાં યે પેલા તો આરામ કઇરો. ને બેટા, આમાં ખાલી આપણે જ નોતાં, વાડીમાં આ સમાચાર પોંચી ગ્યાં તાં તે ઇ લોકોયે ઢાંઢા ક્યા રસ્તેથી નીકળશે ઇનું અનુમાન કરી ઇ રસ્તા પર રાહ જોતાં તાં. જાનડીયું બધી યે ઉચટ મને વાડી ભેગી થઈ ગઈ તી. અમે વર  ને લઈ જ્યારે વાડીએ પોંચ્યાં ત્યારે હંધાયનાં જીવમાં જીવ આવીયો પણ જાનડીયુંમાં ગીતો ગાવાનો પોરસ બધો યે નીકળી ગયો હતો, પણ અંતે તો યે લગન હતાં તેથી અમે જીયારે જમવા બેઠા તિયારે કોકે ફટાણું ઉપાડયું, એમાં એક પછી એમ એમ બધીયે જાનડીયું જોડાતી ગઈ ને આ પ્રસંગને જીવતો બનાવતી ગઈ.

વેવાઈઓને માંડવે જમવાને ગ્યાં તાં, એમાં હતાં ચપટી ચોખા ને કળશ્યો ભરી કાંકરા
અમને તાણ કરી કરીને પીરસ્યાં ચપટી કાચા ચોખા ને માથે કળશ્યો ભરી કાંકરા
આમ હોંશે હોંશેથી જમાડયાં વેવાઈવેલાને

ગોરજ ટાણે રંગેચંગે લગન લેવાયાં.

ગોર, જલ્દી કરો રે ઉકેલ કે ગોર ચટપટિયા,
ગોરનું, મગર જેવડું મોઢુ કે ગોર ચટપટિયા..
ગોરનું, પાટિયા જેવડું પેટ કે ગોર ચટપટિયા.. 

નોંધ:-

  1. આ લેખ માટે વલ્લભદાદા, મારા પિતરાઇ ચેતનભાઈ, જે વરરાજાની વાત થઈ તે મુકેશભાઇ અને રંજનબેન કુરાણીનો આભાર માનું છુ.

  2. કોડિયાનાં બાંધેલા સાપટ:- સામસામે મોઢું રાખી કોડિયાને બાંધવામાં આવે છે. આ કોડિયામાં બે-બે ની જોડ હોય. એક કન્યા પાસે રહે અને બીજી વર પાસે જાય. વર લગ્ન સમયે માંડવે આવે ત્યારે તેનાં પગ નીચે મૂકી તેનાં પરથી ચાલવાનું કહેવાય છે.

  3. રામણ શબ્દનો અર્થ વિઘ્ન થાય છે. વિઘ્નો બાળી નાખતો દીવો. વિધ્નને હરનારા દેવ ગણેશ છે. માટીનાં લાંબા પટુલા પર ગણેશનું ચિત્ર કાઢી નીચે દીવો મૂકવામાં આવતો.

  4. મેરાયા દિવડા:- શેરડીનાં સાંઠા ઉપર કોપરાનો વાટકો લગાવી તેમાં કપાસિયાનું તેલ ભરી રૂ ની વાટ લગાવી તેને ઉજાગર કરી અમારા હાથમાં પકડાવવામાં આવેલો. આ મેરાયા દીવાને લઈ અમે દર ધનતેરસને દિવસે આખી બજાર ફરતાં અને લોકો પાસે મેરાયામાં તેલ પૂરાવી પાંચ -દશ પૈસા કે રૂપિયો ભેંટમાં મેળવતાં.

  5. બત્તા ફાનસ એટ્લે પેટ્રોમેક્સ

  6. કાણાં કોડિયા એટ્લે જાળીવાળી માટીની ઊંડી કુલડીઓ. આ કુલડીઓ જલ્દી ગરમ થઈ જાય તેથી તેને ઉપાડવા માટે છારી એટ્લે કે માટીની ડિશ જેવુ પાત્ર ઉપયોગમાં લેવાતું.

  7. બુવારવું એટ્લે સારી રીતે વાળવું.

  8. વેલૈયો એટ્લે બળદગાડું -વેલડું ચલાવનાર

  9. રાત મઢુંકડી એ એટ્લે રાતનાં એકાદ -બે વાગવા આવ્યાં હશે ત્યારે.

  10. લંઘોરી:- ટબૂડીમાં પૈસો, સોપારી, હળદર ગાંઠિયો, મીઠું અને રાઈ નાખી, પછી તેનાં મોઢા ઉપર લીલું કપડું સૂતરનાં લાલ દોરાથી બાંધી દેવાતું. આ ટબૂડી નાનીબેનનાં હાથમાં આપી ભાઈની નજર ઉતારવા માટે કહેવાતું.

  11. રાશ એટ્લે બળદનાં નાકને વીંધીને કાઢેલ દોરડું

© ૨૦૧૯ પૂર્વી મોદી મલકાણ.યુ.એસ.એ

   ૨૮ એપ્રિલ ૨૦૧૯ રવિવાર

 

૧૪. બદલાયેલી દૃષ્ટિ              

नैनों में था रास्ता, हृदय में था गांव
हुई न पूरी यात्रा, छलनी हो गए पांव
निदा फ़ाज़ली 

વરઘોડાની વિધિ ભલે શહેરમાં થતી હોય પણ બગસરામાં તો ૫૨ વર્ષ પહેલાં વરવેલડું નીકળતું હતું. આ વરવેલડામાં અમારા મુકેશફુવાને બેસાડી ઢોલીને સંગે અમે બગસરા ફરવા નીકળેલા. પણ જાનમાં થયેલી આ ધમાલ આખી યે બજારે જોઈ. અંતે કોઈકે આવીને બળદોને સંભાળ્યાં પછી બધું ધીરે ધીરે થાળે પડ્યું. થોડીવાર પહેલાં જે વેલડાને જોવા માટે દુકાનોનાં થડે માણસો ઊભા હતાં, તે જ માણસોમાં ક્યાંક થોડી હસાહસ ચાલતી હતી તો કોઈક બોલતાં હતાં કે જો વરરાજાને કાંક થાત તો દીકરીને માથે કાયમી મેણું રહી જાત સારું થ્યું કે ગામનું નાક સાવ નો કપાયું આમ તેઓ આનંદ વ્યકત હતાં. એ તોફાન પછી વરરાજા ગાડામાં બેસવાને બદલે ઊભી બજારેથી ચાલતાં નીકળ્યાં. તે સમયે બજારમાં રહેલાં અમુક વડીલોએ વરરાજાની સામે સાઇકલ ધરી, પણ વેલડાથી બીધેલા વરરાજાએ સાઈકલની અને સાઇકલ પાછળ બેસવાની ના કહી દીધી. અંતે વરરાજા સમેતનાં પુરુષો ને જાનડિયું વગરની જાન દરબાર ગઢે પહોંચી. આમ તો ગઢે પહોંચીને તરત જ લગનવિધિ થવી જોઈતી હતી, પણ ગામમાં થયેલ આ ધમાલ ને કારણે બપોરનું લગનટાણું વહી ગયું ને વરરાજા યે થાકી ગયાં હતાં તેથી ગોરબાપાએ નવું મુહર્ત કાઢ્યું. એ સમયમાં વરરાજા ને જાને આરામ કર્યો ને પછી જમણવાર પૂરો કર્યો. એ સમયે વાતાવરણને પાછું જીવતું કરવા ફટાણાંની રમઝટ શરૂ કરી.

એલા ઓઘેરા અણવર જરા ઓછું જમજે
જમવામાં છે મસૂરીયાની દાળ અણવર ઓછું જમજે
બહુ ખાઈશ તો
તારા પેટડીયામાં દુખશે રે મસૂરીયાની દાળ..
તારું પેટડું ભારી બહુ એટ્લે એમાં ઇતર બોલે, તિતર બોલે ને ગામનો ગધેડો બોલે
એલા ઓઘેરા અણવર જરા ઓછું જમજે

 

હવે વરરાજા જેટલું માન ધરાવનાર મોંઘેરા અણવરની પટ્ટીયું કન્યાપક્ષ ઉતારતો હોય તો જાનડીયું કેમની પાછી રેવાની એટ્લે એ લોકો યે ય ઉપાડયું.

વેવાઈ તારી ખીર તો મીઠા થી યે ખારી, કેમ કરી પૂરી તે તો બારી
વેવાણ તારી અટપટુંયું ચાલ્ય, પણ તોયે આવડતમાં તો તું ન માય  

 

ગોરજ ટાણે ફરી જાન નીકળી જે ગલીને નાકે જઇ પાછી ફરી ને મંડપદ્વારે આવીને ઊભી રહી ગઈ પછી લગ્નની વિધિઓ શરૂ કરવામાં આવી. સૌથી પહેલાં દ્વાર પર લાલુભાઈ ( નાનકીબેનનાં ભાઈ ) એ લોટામાં દહીં, પાણીનાં છાંટણા કરી નજર ઉતારી. છાંટણાંનાં બદલામાં વરરાજા તરફથી લાલુભાઈને ૪૧ રૂપિયાની ભેંટ મળી. ત્યાર પછી આગળ જતાં કાકીએ વરરાજાને પોંખ્યાં ત્યારે જાનડીયુંએ ગીત ઉપાડયું.

નીસરો રે વાલીડા વેવાઈડાની નાર
વાંકડીયો વર ઊભો તમારે બાયણે

તો સામેથી અમારે ત્યાંથી યે ગવાયું

ઝરમર માલિયો વરરાજા મોડા કાં આઈવા
કીંયા તે ફરવા ગ્યાં તાં તે લાગી આટલી વાર

પછી, વરરાજાને સાપટનાં કોડીયા પર ઊભા રાખી વરમાળાની વિધિ કરવામાં આવી, ત્યાર પછી વરરાજાનું નાક ખેંચી આબરૂની વિધિ પૂરી થયાં પછી વરરાજાને મંડપે લઈ જવામાં આવ્યાં. હસ્તમેળાપની વિધિ કરવામાં આવી.

ઢોલ ઢબૂકયા ને જીયાવરનાં હાથ મળ્યાં
જાણે શિવ પારવતીની જોડ મળી જાણજો

હસ્તમેળાપની વિધિ પછી ચોરીનાં ફેરાની વિધિ શરૂ થઈ ત્યારે કન્યાદાનની વિધિ થઈ

માયરે બેસી કાગળ મોકલાઈવા રે મારા બાપુ એ,
એ બાપુ મારા રૂપિયાનાં માને કન્યાદાન દેજો રે

કન્યાદાન પછી ચોરીફેરા ફરવાની સપ્તપદીની વિધિ શરૂ કરવામાં આવી.

ચોરીમાં જવ-તલ વીરા એ હોમિયા રે,
બેની ચોરીમાં સોપારીનો કટકો ને નાળીયેર નો ડોબો હોમિયા

વીરાની જવ તલ હોમી જ્યારે સાતમો ફેરો ફરાયો ત્યાં આગળનું ગીત અધૂરું રાખી નવું ગીત મંડાયું. 

અગ્નિ દેવતા રે જુઓ આ વર કન્યાનું સુંદર જોડલું
જાણે હંસ-હંસલીનું બેડલું
,
આ બેડલું પ્રભુ અમર તાપજો જેવું મંજુલા વહુ ને નાનુભાઈનું જોડલું.

 

ફેરા ફર્યા પછી બેય પક્ષોને સામસામે બેસાડી બેય પક્ષોની સાત સાત પેઢીનાં પૂર્વજો ને યાદ કરી એકબીજાને ઋણાનુંબંધમાં બાંધ્યાની વિધિ ને પહેરામણીની વિધિ કરવામાં આવી. લગનની બધી યે વિધિ પૂરી થયાં પછી નાનકીબેનની વિદાયની વિધિ કરવામાં આવી જેમાં ગઢનાં નાક સુધી જઈ વર વહુ પાછા દરબાર ગઢે જ આવ્યાં.

બીજે દિવસે સવારે નાસ્તા -પાણી થયા પછી નાનકીબેનની વિદાયની વિધિ શરૂ કરવામાં આવી. ગઢને દ્વારે વેલડાને ઊભું કરવામાં આવ્યું ને તેના પૈડાં નીચે લીંબુ -નાળિયેર ને હળદરને હોમાવાયું. પછી વરજોડિયાને વેલડામાં બેસાડી સાતલડીને કાંઠા સુધી વેલડું ચાલતું થયું ત્યારે અમારી તરફથી ગીત ઉપડયું કે,

રતન કંકાવટી ગોખલા માંહી રે
માતાનાં વળામણ બેની ઉંબરા લગણ રે
ને
, વીરાની વળામણ શેરી પીપળા લગણ રે
રતન કંકાવટી ગોખલા માંહી રે
પણ બેનડી તું તો બાપને અતિ વ્હાલી રે તે
બાપનું વળામણ ગામને પાદર લગણ રે

 

ને સામેથી ગીત ઉપાડયું

એ અમે ઇડરીયો ગઢ જીત્યા રે એનો આનંદ અપાર
મોટેરા મોદીડા તારું ખોરડું ખાલી થ્યું રે એનો આનંદ અપાર
એ અમે તારી લાખેણી લાડીને જીત્યા રે એનો આનંદ અપાર

અમારું વેલડું ગામની અધખુલ્લી બજારોમાંથી નિકળ્યું ત્યારે સામે શુભ શકનો થતાં હતાં. કોઈક પનિહારી પાણી ભરીને આવતી હતી, ગાય ને વાછડું ય દેખાણાં, કુંભાર ગાગજી ભાઈને ચાકડે થી માટલાંની વહાર ને રેંકડામાં ભરવામાં આવતી હતી ને બદરુંભાઈનાં કબ્રસ્તાન પાસેથી એક નનામી લઈ માણસો જઈ રહ્યાં હતાં.

 

નાનકીબેનનાં લગનનાં ત્રણ-ચાર દિવસ પછી એમના પગ ફેરા કરવાની વિધિ પૂરી કરવાની હતી. આ વિધિ પૂરી કરવા માટે ભાઈ-ભાભી લેવા જાય. ભાઈ-ભાભીઓ કુટુંબમાં ઘણાં યે હતાં પણ અમે શહેરનાં ખરા ને તે થોડા વધારે જાજરમાન કહેવાતાં હોઈશું તેથી મારા મમ્મી પાપાને આ જવાબદારી સોંપવામાં આવી. તેથી નાનકીબેનની આ વિધિ પૂરી કરવા અમે જૂનાગઢ પહોંચ્યા. જૂનાગઢમાં ના.ન બેનનાં ડેલીબંધ ઘરમાં નીચે કોઈ કુટુંબી રહેતાં હતાં અને ઉપરનાં માળે ના.ન બેન રહેતાં હતાં. એમનાં ઘરની સામે મોટું વૃક્ષ હતું જેના પર વાંદરાની કૂદાકૂદ, પક્ષીઓની કલબલાહટ ચાલું હતી. પ્રાણીબાગ સિવાય આવા ખુલ્લા વાંદરા જોવા એ મારે માટે નવાઈ હતી અને એ નવાઈનો આનંદે ય હતો. ના.ન બેનને ત્યાં અમારું સુંદર રીતે સ્વાગત કરવામાં આવ્યું, ચા-પાણી -નાસ્તા થયાં. કુટુંબીજનોએ બેસીને વાતો કરી અને મારી અવરજવર અગાસીનાં કઠેડા સુધીની ચાલું રહી વાંદરા જોવા. ચા -નાસ્તા પછી બપોરનાં જમવાની તૈયારી માટે રૂમનાં એક ખૂણામાં બેસી મમ્મી અને અન્ય કુટુંબીજનો શાક-ભાજી સમારવા લાગ્યાં. બીજી તરફ રસોડામાં યે કોઈક કામ થઈ રહ્યું ત્યારે હું, નાનકીબેનની આગળ -પાછળ ફરતી હતી. ના.ન.બેન કુટુંબની જે વાત પૂછતાં હતાં તેનાં જવાબ આપવામાં બીઝી હતી. એવામાં કોઈક કામ કરતાં નાનકી બેનનાં હાથમાંથી કશુંક છટ્કયું જે જોઈ તેમની મોટી નણંદે છમકારો કર્યો ને નાનકીબેન ઉપર ખીજાયા. એ જોઈ મારાથી પૂછાઇ ગયું; ફોઇ તમે ના.ન બેન ને ખીજાવ છો કેમ? આ સાંભળતાં જ એઓ ફર્યા ને બરાડો પાડી ને બોલ્યાં, ‘કેમ છોડી તારા મા-બાપે કોની સાથે કેમ બોલવું શીખવાડ્યું નથી? આ તારી બેન નથી સમજી કે નહીં? વહુ છે અમારી. એમનો બરાડો સાંભળી બીજા ખૂણામાં શાકભાજી સુધારી રહેલ મારી મમ્મીએ સામે જોયું વાત જાણી તેણે ફોઇની માફી માંગી અને મારા પર ગુસ્સો કર્યો ને મને ય માફી માંગવા કહ્યું. મારા માફી માંગ્યા પછી એમનો ગુસ્સો થોડો શાંત પડ્યો, પણ મમ્મીને પૂછી લીધું કે, અમારી વહુ સમેતની બધી યે મોદીની છોકરીયું ને વડીલોની આમાન્યા રાખવાનું શીખવેલ છે કે નહીં? કે એમને એમ જ ધોયેલ મૂળાની જેમ ઊભો સાંઠો કરીને મોકલી આપો છો?   

જ્યારે જમવાની તૈયારી થવા લાગી ત્યારે એમણે મને બહારની અગાસીમાં શેતરંજી પાથરી સૌ લોકોને માટે થાળી પીરસવાનું ને પુરુષોને બોલાવવાનું કામ સોંપ્યું. શેતરંજી પાથરી હું બધાં પુરુષોને બહાર જમવા બેસવાનું કહી આવી અને પાછી થાળીઓ લેવા રસોડામાં ગઈ. રસોડામાંથી એક એક થાળી આખી તૈયાર કરી મારા હાથમાં સોંપવામાં આવી જે હું બહાર મૂકી આવી અને થાળી પીરસાઈ ગઈ છે તેવો સંદેશો પાછો પુરુષોની મંડળીમાં પહોંચાડી આવી. પણ તેઓ પોતાની વાતોમાં એટલાં મગ્ન હતાં કે, કોઈ કરતાં કોઈ ઊભા થયાં નહીં. તેથી થોડીવાર ત્યાં રાહ જોયા પછી હું રસોડા તરફ જવા નીકળી ત્યારે જોયું કે, સામેનાં ઝાડ પર રહેલા વાંદરાઓ અગાસીની પાળે બેસેલા ને એક એક થાળી ને વાટકીયુમાંથી ઉજાણી કરી રહ્યાં હતાં. મને જોઈ તેમણે ખિખવાટો કર્યો ને થાળી ને વાટકા સાથે સાથે અગાશી ઠેકી ઝાડ તરફ ભાગી ગયાં. વાંદરાઓની આ ઉજાણી ને તમાશો જોઈ હું ડરી ગઈ ને એ ફોઇ …એ ફોઇ એવી ચીસ નાખતી રસોડા તરફ ભાગી. રસોડામાં જતાં જ ફોઇ સાથે ટકરાણી. એ ટક્કરથી એમનાં હાથમાં સૂપડી નીચે પડી ગઈને સૂપડીનો કચરો નીચે પડી ગયો. મારી ટક્કરથી બધો કચરો વેરાયેલો જોઈ તેમને ફરી ચડ્યો ગુસ્સો, તે ફરી એમનો બબડાટ ચાલું થયો. એ બબડાટને અવગણી હું બોલવા લાગી …એ ફોઇ.. ઓલા વાંદરા, ઓલા વાંદરા….પણ ફોઇ બા મારી વાત સાંભળવા તૈયાર ન હતાં. એમાં બીજા રૂમમાં બેસેલ પુરુષોનાં હસાહસ નો અવાજ ચાલું હતો, તેથી મારો હાથ બાવડેથી પકડી મને કહે, ચૂપ -સાવ ચૂપ મારી સામે બોલવાનું નહીં સમજી કે નહીં? પછી અંદરની તરફ મોઢું કરી મમ્મીને કહે, તમે કેવાવ તો મોટા ઘરનાં તો આને કાં કાંઇ શીખવાડ્યું નથી. મોટા લોકોને વાંદરા વાંદરા કહીને બોલાવે છે. એમની વાત સાંભળી મમ્મીએ ફરી મને ગુસ્સો કર્યો ને મને ચૂપચાપ એક ખૂણામાં બેસાડી દીધી. 

થોડીવાર પછી પુરુષો જમવા આવ્યાં ત્યારે બહાર બધું વેરણછેરણ હતું, તે અંદર આવી પૂછપાટ કરી. ત્યારે ફોઇબા એ કહ્યું કે મે થાળી તો પીરસાવેલી. પણ ના નો જવાબ સાંભળી એ મારી પાસે આવ્યાં, ને ફરી ડારો નાખ્યો. એ ડારો સાંભળી મે કીધું ફોઇ થાળીઓ તો વાંદરા આવી ને લઈ ગ્યાં. એ જવાબ સાથે ફોઇ બા સહિત આજુબાજુની બધી યે કુટુંબી સ્ત્રીઓ હેં…..કહી સ્તબ્ધ થઈ ગઈ. કોઈ ક ત્યાં બોલ્યું, તો અત્યાર સુધી બોલી કાં નહી આમ તો કયારનીયે ચૈડ ચૈડ કરે છે ત્યારે કાં મૂંગીમંતર રહી? એ સાંભળી મે કહ્યું હું ફોઇ ને ઇજ કેવા આવી તી પણ ..કહી મે વાક્ય અધૂરું મૂકી દીધું. આટલી વાત થયાં પછી તો જે બબાલ થયો કે…. વાંદરા થાળી લઈ ગયાં એમાં મારો વાંક ક્યાં હતો તે વાત હું ક્યારેય સમજી ન શકી, પણ એ દિવસે મારી સાથે મમ્મીની યે લેફ્ટરાઇટ લેવાઈ તે જુદી. ઉપરથી ના.ન. બેનનાં એ નણંદની નજરમાં મારું સ્થાન ઘણી રીતે ઉતરી ગયું. એમણે મારે માટે ભવિષ્યવાણી ઉચ્ચારી કે, જોજો આ તમારી છોકરીનાં લગન ક્યારેય નહીં થાય, કોઈ આને પરણવા હથેવાળ લઈને નહીં આવે. કારણ કે આવી મોઢાની મરોડી છોકરી ક્યારેય સાસરામાં સમાય જ નહીં. ને કોઈ આવીને લઈ જાશે તો તોયે કાં તો ઇ માથું કૂટશે અથવા તો ફારગતી આપી દેશે. આ લેફ્ટરાઇટનાં સમાચાર છેક બગસરા સુધી ગયાં, ત્યાં મમ્મીને કોઈ એ કશું કીધું તું કે નહીં તે ખ્યાલ નથી, ને મારી યે મમ્મી સાથે આ વિષે ક્યારેય વાત ન થઈ. આ પ્રસંગ પછી મારી ૧૬ વર્ષની ઉંમર સુધી એ ફોઇ સાથે મારે ઘણીવાર મળવાનું થયું પણ એમની નજરમાં હું એજ મરોડી છોકરી રહી, એમાં ચશ્માનાં નંબર આવ્યાં પછી તો મારું રહ્યુંસહ્યું ય મહત્ત્વ તેમની નજરમાંથી નીકળી ગયેલું. 

૧૮ વર્ષને ઉંબરે મે જ્યારે પગ દીધો ત્યારે એક અકસ્માતમાં મારા પપ્પા ઘાયલ થયેલાં. આ અકસ્માતમાં પપ્પાનો એક હાથ ચાલતો બંધ થયો, આથી તેમને મુંબઈની બોમ્બે હોસ્પિટલમાં જવાનું થયું. આથી મમ્મી ને પપ્પા મુંબઈ ગયાં. પાછળથી ઘરને અને મારા નાના ભાઈને સંભાળવાનું કામ મારી ઉપર આવ્યું. એક દિવસની સાંજે તે ફોઇ બા, નીલું બેન ( પહેલા નાનકી બેન ) અને તેમની સાથે બે ત્રણ અન્ય કુટુંબીજનો ઘરે આવ્યાં. તેઓનું સ્વાગત કર્યા પછી તેમને માટે ચા -પાણી નાસ્તો કર્યો અને પીરસ્યો. ત્યાર પછી ફોઇબા વગેરે સાથે બેસી અલકમલકની વાતો કરી અને તે સમયે જે તે સગાઓનાં નામ યાદ હતાં તેમને યાદ કરી તેમનાં વિષે પૂછપરછ કરી. આ વાતચીતમાં તેમણે મારી પાસેથી મમ્મીનું મુંબઈ જવાનું કારણ પણ જાણ્યું. અંતે આખું ઘર ફર્યા અને કેવી રીતે ઘરની સાચવણી કરી છે તે જોયું પછી તેઓ નીકળી ગયાં. આ દિવસની મુલાકાતનાં ૬ મહિના પછી ફોઇ-બા નાં કોઈ સગાને રાજકોટની ગોંધિયા હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યાં હતાં તેથી તેમને ફરી મળવાનું થયું, આ સમયે તેઓ જ્યારે ઘરે આવ્યાં ત્યારે હું કબાટોની સફાઈની પાછળ પડેલી. આ ઘટનાનાં થોડા દિવસ પછી તેમણે મમ્મીને કહેડાવ્યું કે, પૂર્વી માટે છોકરાઓ જોવાનું ચાલું કરો ત્યારે પહેલાં કહેજો કારણ કે મોદીની આ છોકરીને તો અમારે, અમારે ત્યાં જ લેવી છે. ફોઇ બાની આ વાત અમને તેમનાં સગાઓ પાસેથી વારે વારે મળતી રહી, કારણ કે એમની દૃષ્ટિ મારે માટે બદલાઈ ગઈ હતી. હવે હું દસ વર્ષની તે મરોડી છોકરી રહી નોહતી. 

© ૨૦૧૯ પૂર્વી મોદી મલકાણ યુ.એસ.એ
purvimalkan@yahoo.com

૧૨ -૫ ૨૦૧૯ રવિવારથી  લઈ ૧૭ -૫-૨૦૧૯ શુક્રવારે પૂરો

નોંધ:-

  1. ઝરમર માલિયો વરરાજા મોડા કાં આઈવા
    કીંયા તે ફરવા ગ્યાં તાં તે લાગી આટલી વાર

  2. ઉપરોક્ત ગીત ગવાતી વખતે અમે સવારને યાદ કરી બીજા કોઈક ફટાણાંની કડી મશ્કરી ખાતર અહીં જોડી દીધેલી. આ ગીત પછી અમે જે હસાહસ ચાલું કરેલી, તેમાં કોઈક વડીલોએ વરરાજાની ફજેતી ઓછી થાય તે માટે કહેલું, કે છોડી યું હવે હસવાનું બયંધ કરો પેટમાં દુઃખશે તો ઊભાઊભ મગનભાઈનાં દવાખાને જાવું પડશે આમ કહી તેમણે આંખોથી હસતાં બંધ કરાવેલ.

  3. ૨) ઓઘેરા એટ્લે જેને અતિશય માનપાન મળતું હોય તેવી વ્યક્તિ.

  4. ૩) ફારગતી એટ્લે છૂટાછેડા.

5 thoughts on “મોદીની હવેલી -૧૩ અને ૧૪ (પૂર્વી મલકાણ)

  1. વાહ
    સુ શ્રી પૂર્વીબેને લગ્ન પ્રસંગના વર્ણને આપણી લગ્નપ્રથાની મધુર યાદ દેવડાવી.
    તેમા ”ધૂણવા બાબત માતાજી પધાયા માની તેને પગે લાગવાથી તેને સારું થતુ તે સરળ વાત અમે અપનવતા અને સાયકોલોજીસ્ટસ્ ના ચક્કરમા ન પડતા અને તેને યોગ દ્વારા મટાડતા. સ્વામી વિવેકાનંદએ સૂત્રને સમજાવતાં કહ્યું છે કે “યોગ ચિત્તને જુદી જુદી વૃત્તિઓમાં લઈ જતાં નિયંત્રણમાં રાખે છે.કેટલાક સાઇકોલોજીની ભાષામાં આવી ભડાશ, દુઃખ, વેદનાઓ ઠાલવી દેવાની ઘટનાને ‘કેથાર્સિસ’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે તે માટે મોંઘી દવાના ચક્કરમા જીવનભર રહેતા
    ‘મોદીની આ છોકરીને તો અમારે, અમારે ત્યાં જ લેવી છે. ફોઇ બાની આ વાત..’વિષે વિગત જાણવા…
    રાહ

    Liked by 2 people

  2. પૂર્વીના આ પુરાણનું પુસ્તક બનાવવામાં આવે તો કેવું? મહાગ્રંથની જેમ મૂલ્યવાન બને અને આ ગામઠી પાત્રો, પ્રસંગો વગેરે સચવાઈ જાય!

    Liked by 3 people

પ્રતિભાવ

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s