મિત્રો સાથે વાતો. મૌજમે રહેના-૨ સરયૂ પરીખ. અહા! કેવી મનોહર…

http://મિત્રો સાથે વાતો. મૌજમે રહેના-૨ સરયૂ પરીખ. અહા! કેવી મનોહર…

મૌજમેં રહેના-૨ …. સરયૂ પરીખ

ભાવનગરમાં B.Sc. કર્યા પછી વડોદરા M.Sc. માટે પહેલી વખત ગઈ ત્યારે મુનિભાઈ સાથે હતા, પરંતુ બીજી વખત ફી ભરવા અને હોસ્ટેલનું પાકુ કરવા સવારની વહેલી બસમાં હું એકલી જવા નીકળી. વડોદરામાં કોઈ ઓળખીતું નહીં, પણ મામાએ એક મિત્રને મારા આવવા વિષે પોસ્ટકાર્ડ લખેલ, તેમનું મારી પાસે સરનામું હતું. આઠેક કલાકની બસની મુસાફરી દરમ્યાન એક ભાઈ સાથે ઓળખાણ થઈ અને તેમની બહેન વડોદરા ભણે છે એવી વાત થઈ. વડોદરા પહોંચી ત્યારે પેલા ભાઈએ રીક્ષામાં મને મૂકી જશે, એવો આગ્રહ કર્યો. સાંજના છ વાગ્યા હતા અને મેં અચકાતા તેમના આગ્રહને માન આપ્યું. ડરમાં રસ્તો અનંત લાગ્યો. મામાના મિત્રના ઘેર પહોંચી બારણાની ઘંટડી વગાડી. નોકર કહે, શેઠ-શેઠાણી કાશ્મીર ફરવા ગયા છે. યજમાનનો પંદરેક વર્ષનો દીકરો કહે કે, “પોસ્ટકાર્ડ મળ્યું છે પણ…” હવે મારાથી ત્યાં તો રહેવાય નહીં, ક્યાં જવું?

મારા ભાવનગરી ભાઈ સાથે રીક્ષામાં ફરી ઊપડ્યા અને તેઓ ‘પંડિતા ગાર્ગી હોલ’, લેડિઝ હોસ્ટેલમાં મને લઈ ગયા. ભાઈને ત્યાંના વ્યવસ્થાપકની ઓળખાણ હોવાથી મને ત્યાં ત્રણ દિવસ રહેવાની વ્યવસ્થા કરાવી આપી. શક્ય હતું કે, અજાણ્યા પર વિશ્વાસ કરવાથી અત્યંત મુશ્કેલ પરિસ્થિતિ પણ આવી પડી હોત…પણ એ ભાઈ ખરેખર સજ્જન નીકળ્યાં. થોડા વિદ્યાર્થીઓની હાજરીને લીધે હોસ્ટેલનું રસોડું ચાલું હતું ત્યાં જમી લીધું. ખાટલાની લોખંડની જાળી પર પાતળો ટુવાલ પાથરીને લંબાવ્યુ અને ગહેરી ઊંઘમાં ખોવાઈ ગઈ…પણ ભાવનગરમાં બાને થાય, “અરર! સરયૂને એકલી શું કામ મોકલી?” તેણી વીસ વર્ષની છે અને ઘણી મુસાફરી કરેલી છે… તેવી દલીલો છતાંય નીંદ્રાદેવી રિસાયેલાં રહ્યાં.

વડોદરામાં સખા-સખી અને સ્વતંત્રતા…અનેક અવનવા આહ્‍લાદક અનુભવો અને જીવનનું સત્ય સમજાવતી ઘટનાઓ સાથે બે વર્ષો વહી ગયા. લગ્નની અમુક દરખાસ્તોમાં એકને યાદ કરતા હાસ્ય ફરકી જાય છે. એક બીજા ડીપાર્ટમેન્ટમાં Ph.D. કરતા વિદ્યાર્થીએ સામે ચાલી મારી ઓળખાણ કરી. અમારા હોસ્ટેલ-રૂમની જાળી રસ્તા પર પડતી…ત્યાંથી પસાર થતાં તેને હું દેખાઈ હોઈશ. પછી તો લગભગ રોજ સવારમાં એ ત્યાંથી જોતો જોતો પસાર થાય. મારી બેનપણીઓને ટીખળ કરવાનું બહાનું મળી ગયું. ઘણી વખત તેના આમંત્રણને માન આપીને હું તેની સાથે બહાર જતી પણ હંમેશા મારી બેનપણી સાથે હોય. મિત્ર તરિકે સારો હતો, પણ તેની અપેક્ષા વધારે લાગી. એક દિવસ મારા નિકળવાના સમયે રાહ જોતો ઊભો હતો.

“મંગળવારે મારો જન્મદિવસ છે, મારે ઘેર આવશો?” તેણે પૂછ્યું. મારે ના કેમ પાડવી! જરા વ્યાકુળ થઈ, મૂંજાઈ ગઈ. મારી બેનપણી સામે જોઈને બોલી, “મંગળવારે કયો દિવસ છે? આપણે કામ છે, ખરું? ના ના મારાથી નહીં અવાય.” આ જવાબનો કોઈ ઠીકઠાક અર્થ તો નહોતો, પણ એ સમજી ગયો. ત્યાર પછી, તેને કેમ અણદેખ્યો કરવો એ કલાકારીનો વિષય બની ગયો હતો.

એ પછી લગ્ન વિષયક શક્યતાઓ આવી… તેનું હવે અવલોકન કરતા વિચાર આવે છે કે, બધી રીતે સારું લાગતું હોય તો પણ, વ્યક્તિ એકની સાથે લગ્ન કરવા સહમત થાય અને બીજા સાથે નહીં. એવું કેમ? છે તો જરા ગૂંચવાયેલો સવાલ. મુનિભાઈના મિત્ર તરફથી કાગળ આવ્યો હતો જેમાં તેમણે પોતાના અમેરિકામાં ભણતા સહોદરનો પરિચય લખ્યો હતો. તે વાંચતાં… ઉચ્ચ અભ્યાસ સાથે શાસ્ત્રીય સંગીત, કલા અને ફોટોગ્રાફીમાં રસ…અરે વાહ! તેમની પાસે કેમેરા અને કાર પણ છે, એ વાત રસપ્રદ લાગી. અત્યારે એ વિચાર હસવા જેવો લાગે છે પણ એ સમયે અમારા માટે જાણે કેમેરા, કાર, ફોન જેવી ઘણી વસ્તુઓ અલભ્ય લાગતી હતી.

દિલીપે વડોદરામાં ભણતા તેના ખાસ મિત્રને મારા વિષે પૂછ્યું તેનાં જવાબમાં, “મને નજીકનો પરિચય નથી, પણ બધાની વચ્ચે જૂદી તરી આવે તેવી છે,” એવું પ્રમાણપત્ર મારા માટે આપેલું. મારી મુશ્કેલી એ હતી કે, ‘અમેરિકા જવાનું!’…અમારા નાનકડા પરિવારથી દૂર! તે છતાંય, વાત આગળ ચાલતી રહી. દિલીપ ભારત આવ્યા અને ભાવનગર મળવા આવ્યા. મારી સરળતાથી મળવાની અને વાતચીત કરવાની આદતથી, દોઢ દિવસમાં સારો એવો પરિચય થઈ ગયો. બે-ચાર કલાકમાં, જીવનપર્યતનો નિર્ણય મારા તરફથી લેવાઈ ગયો. જોકે એને તો… સ્વભાવ પ્રમાણે, બરાબર વિચાર કરવાનો સમય લેવાનો હતો. મારા બાપુજીને “મુનિભાઈના મિત્રના ભાઈ” તરિકે પરિચય કરાવ્યો હતો. મારી સહેલી, મારા બા, ભાઈ-ભાભી અને મારા મામાની હા આવી ગઈ હતી.

બીજે દિવસે સવારે બાએ બાપુજી સાથે વાત છેડી, “સરયૂને દિલીપ સાથે લગ્ન કરવા છે.”

“વાણિયા છે ને? તને આવો સરસ બ્રાહ્મણનો અવતાર મળ્યો છે…” આમ આગળ વાત થતાં, ધીરે ધીરે ગુસ્સો વધતો ગયો. દિવસો જતાં એક ઘડી એવી આવી કે, દિલીપના અનુજની દેખતા જ બાપુજીએ કહી દીધું, “તું આ લગ્ન કરીશ તો હું ઝેર ખાઈશ.” ઓહ! બાપુજી નાતજાતને આટલું મહત્વ આપે છે! એ વાત અમને બધાને ઓચિંતી સમજમાં આવી. પહેલા તો બીજા લોકોની વાત થતી હોય તો ખાસ વિરોધ નહોતા બતાવતા પણ મારી વાત આવી ત્યારે નાતના લોકો એમ બોલે કે, “ભણે ગણે એટલે પછી નાતબહાર લગ્ન કરવાની ઉછ્રંખલતા આવે. જોયું ને?” બાપુજીને મારું ખરાબ દેખાવાની ચિંતા હતી.

મેં વિચાર્યું કે મારે દિલીપ સાથે કોઈ પ્રેમ પ્રકરણ તો નથી, તેથી પિતાને દુખી શા માટે કરવા! મેં ભાઈની મદદથી કાગળ લખ્યો… ”મારું તમારા તરફનું વલણ નહોતું, ખાસ ઈરાદો નહોતો, તેથી ના લખું છું.” …અને દિલીપનું logical મન એ માનવા તૈયાર નહોતું. તેના સુંદર અક્ષરે લખેલો કાગળ આવ્યો. હું પિતાની માન્યતાઓને મહત્વ આપીને ના પાડું છું… તેના અનુસંધાનમાં “Guess who is coming to dinner?” એ સમયે જાણિતી ફિલ્મની હકિકત પણ લખી હતી. મારા જવાબમાં બીજો કાગળ પણ આવ્યો. મૂંઝવણમાં બે અઠવાડિયા નીકળી ગયા.

એ દિવસે, લગ્ન પ્રસંગે એક ઘરમાં, સગાના ટોળામાં હું બેઠી હતી અને જે બધી રીત-રસમ, વાર્તાલાપ ચાલી રહ્યાં હતાં, તેમાં મારા વિચારો ક્યાંય બંધબેસતા ન હતા. તે જ રીતે અલગ વિચારધારાવાળા મારા બા, તેમની સમકાલિન સ્ત્રીઓ વચ્ચે તે એક જ કોલેજ સ્નાતક હતાં. વ્યવહાર સાંચવવાં ત્યાં સામેલ થયાં હતાં. મને મનમાં ચમકારો થયો, “શું હું આ બધા લોકોનો વિચાર કરી મારું ભવિષ્ય ગોઠવી રહી છું? હું જો દુખી હોઈશ તો આમાંથી કોઈ મદદમાં આવી શકે તેવી કાબેલિયતવાળા નથી.” બસ, એકદમ સ્પષ્ટ ખ્યાલ આવ્યો કે મારે શું કરવું છે. બાપુજી સગાની જાનમાં ગામડે ગયા. અમે અને મામાએ મળી લગ્નની સંમતિનો તાર મોકલી આપ્યો. દિલીપના બહોળા કુટુંબનો સંપૂર્ણ સહકાર અને તેના પપ્પાના સૂચન સાથ, થોડાં લોકોની હાજરીમાં એક સપ્તાહ પછી લગ્ન કરી લીધા. રાતની ટ્રેઈનમાં ભાવનગરથી અમદાવાદ રવાના થયાં. અમારા આગમન સમયે ચાર-પાંચ રૂમાોના ઘરમાં તેર જણાનો મેળો હતો. મને સૌ સાથે એટલું ગમતું કે મેં કહ્યું હતું કે. “અમેરિકામાં તો આ બધા નહીં હોય, તેથી હનિમૂનના નામે એકલાં ફરવા નથી જવું.” આમ, નવા પરીવારમાં … “સુખી થઈશ અને સુખી કરીશ”નાં શ્રી ગણેશ મંડાયા.

ભાવનગરમાં વાત જરા વિપરીત હતી… મારી ખોટ પડેલી અને ઉપરાંત બાપુજી ઘણા નારાજ હતાં, જેનું સૌથી વધારે કષ્ટ લાગણીશીલ મુનિભાઈને સહેવું પડ્યું. હું પંદર દિવસ પછી ભાવનગર ગઈ. હું અને બાપુજી…અમારી નજર મળતાં, રડી પડ્યા… અને એ આંસુઓ સાથે અમારો અણબનાવ ઓગળી ગયો.
——————-    

કેવી મનોહર દુનિયા… ભાવાનુવાદઃ સરયૂ પરીખ

હું જોઉં લાલ ગુલાબ ને વૃક્ષો લીલા
સૌ આપણા માટે જાણે હસતા ખીલતા
 ને હું વિચારું…અહા! કેવી મનોહર દુનિયા

હું જોઉં નીલ આકાશ ને શુભ્ર સંગ વાદળીઓ,
તેજલ મંગળ દિન ને ઘેરી પાવન રાતો
ને હું વિચારું…અહા! કેવી મનોહર દુનિયા

મેઘધનુના રંગો જોને શણગારે આકાશ
ચહેરાઓ પર ઝળકે તેનો તેજોમય આભાસ
જોઉં છું કે, મિત્રો કરતા હોંશે હસ્ત મિલાપ
પૂછે છે એ “હાલ કેમ છે? મને કરોને વાત”
સાચે તો, દરકાર કરે છે, “પ્રેમ કરે છે”

બાળક કેરા ક્રંદન સાથે સુણું આશનું ગીત
ઊભરતા ને ઊજરતા, બાળકનું સંગીત
જાણું છું કે બનશે એ મારા કરતા અદકેરા
ના જાણું કે બનશે કેવા અનુપ ને ઊંચેરા
અને હું વિચારું, અહા! કેવી મનોહર દુનિયા

હાં, મારા મન અંતરના સ્પંદન…
અહા! શું મનોહર દુનિયા
હાં, ખરેખર 
            
 —–
સૃષ્ટિની સામાન્ય વસ્તુઓમાં સુંદરતા જોઈ જે આનંદિત થાય છે તે સરળ, સહજ અને અપેક્ષા-રહિત વ્યક્તિ છે. અન્યમાં સ્નેહ જોવો અને તેનો પ્રતિધ્વનિ આપવા જેવી સંવેદના હોય તેને બધે પ્રેમનો અનુભવ થાય છે. જીવનના ચડાવ ઉતારમાં, ‘દુનિયા અદ્ભૂત છે’ એ લાગણી ઝરણાની જેમ અંતઃસ્થલમાં વહેતી રહે.

saryuparikh@yahoo.com   www.saryu.wordpress.com

Wonderful World…
I see trees of green Red roses too
I see them bloom For me and you
And I think to myself…What a wonderful world…
I see skies of blue And clouds of white
The bright blessed day The dark sacred night
And I think to myself… What a wonderful world…
The colors of the rainbow So pretty in the sky
Are also on the faces Of people going by
I see friends shaking hands Saying, “How do you do?”
They’re really saying “I love you”…
I hear babies cry I watch them grow
They’ll learn much more Than I’ll never know
And I think to myself…What a wonderful world

Yes, I think to myself
What a wonderful world
Oh yeah
                 To listenઃ go to this clip: https://youtu.be/CWzrABouyeE
Writer(s): Douglas George, Thiele Bob Being used in the film “Good Morning, Vietnam” in 1987.  In 1968, it charted only at number 116, but this time it went to 32. The curious thing is that the film is set in 1965, two years before the song was first released. Louis Armstrong’s recording was inducted in the Grammy Hall of Fame in 1999. 
Nitinbhai had kindly sent me this song, which transpired into “કેવી મનોહર દુનિયા..
“What A Wonderful World” …Forwarded by Nitin Vyas. NDVyas2@gmail.com
———–
રંગોળી..ઈલા મહેતા

આવી નોરતાની રાત – આઠમું નોરતું- યામિની વ્યાસ

આઠમું નોરતું
ગરબો
શબ્દો: યામિની વ્યાસ
સ્વર/સ્વરાંકન:સોનલ વ્યાસ

આસો માસે રે બાવરી રે મારી આંખડી
હૈયું પાથરીને જોઉં મા તારી વાટડી

ફુલ ગુલાબને ચમ્પો ચમેલીથી ભરું છાબડી
ગલગોટાનો હાર ચઢાવું નવ નવ રાતડી

જળ નિર્મળ લેવા કાજ જાઉં ચંદનતલાવડી
નમન કરીને હું પ્રેમથી પખાળુ મા તારી પાવડી

ઓ માવડી મેં તો રાખી તારી આખડી
તું ડૂબાડે કે તારે સોંપી તુજને મારી નાવડી

ક્ષમા કરજે માત તારી ભક્તિની રીત ન આવડી
જગ આખાનું રક્ષણ કરજે બાંધી દે એક રાખડી

અમિયલ આંખે આશિષો આપ મારી માવડી(૩)

યામિની વ્યાસ

Sent from my iPhoneAttachments areaPreview YouTube video ગરબો:યામિની વ્યાસ સ્વર/સ્વરાંકન:સોનલ વ્યાસગરબો:યામિની વ્યાસ સ્વર/સ્વરાંકન:સોનલ વ્યાસ

આવી નોરતાની રાત-(૬) – યામિની વ્યાસ

ઓ મા…. 

આ પૂજારણ નીસરી તારી પૂજા કાજ 

કે હૈયું મારું રુમઝુમ થાય

કકું, કેસર ને અબીલ ગુલાલ લઈ

સજાવી આરતીની થાળ

કે હૈયું મારું રુમઝુમ થાય

નદીનું જળ લીધું ત્રાંબા કળશમાં

સાથે મનડું પણ છલકાય

કે હૈયું મારું રુમઝુમ થાય

અતલસ રેશમનો સાળુડો પહેર્યો

છેડલે ફુમતા ઝૂલે સાત

કે હૈયું મારું રુમઝુમ થાય

સોળે શણગાર ને અંતરના ઓરતા

સજી નીકળી જોગણ નાર

કે હૈયું મારુ રુમઝુમ થાય.

– યામિની વ્યાસ

Preview YouTube video Garbo:યામિની વ્યાસ સ્વર/સ્વરાંક :સોનલ વ્યાસ

Garbo:યામિની વ્યાસ સ્વર/સ્વરાંક :સોનલ વ્યાસ

ચાલો મારી સાથે- (૮)- ઉત્કર્ષ મઝુમદાર

ચાલો મારી સાથે.           ઉત્કર્ષ મઝુમદાર

ગયા વખતે આપણે જોયું કે બ્રિટિશ પાર્લામેન્ટ જેમાં બહુમતી પુરિટંસની થઇ ગઈ હતી તેમને ઠરાવ પસાર કરીને ગ્લોબ થિયેટરમાં થતી નાટ્ય પ્રવૃતિઓ બંધ કરાવી થિયેટરને તાળાં મરાવી દીધાં. એમાં એમને એક કાંકરે બે પક્ષી માર્યા. એમને નાટ્ય પ્રવૃત્તિ ફૂલી ફળીએ દીઠે ગમ્યું નહતું એટલે ગ્લોબમાં થતી નાટ્ય ને ઈતર પ્રવૃત્તિ બંધ કરાવી અને બીજું એ રાજ્યાશ્રય મેળવનારી કંપની હતી.  રાજમહેલમાં રાજા હોંશે હોંશે એના પ્રયોગો ગોઠવતાં. ગ્લોબ બંધ કરાવીને એમણે રાજાને પણ દેખાડી દીધું કે ખરી સત્તા કોની પાસે છે.

Continue reading ચાલો મારી સાથે- (૮)- ઉત્કર્ષ મઝુમદાર

“આ અમેરિકાનું શું થવા બેઠું છે?”- નટવર ગાંધી

આ અમેરિકાનું શું થવા બેઠું છે?

-નટવર ગાંધી (વૉશિંગ્ટન ડીસી)

છેલ્લા કેટલાક મહિનાથી અહીં છાપાં ઉઘાડો કે ટીવી ઉપર ન્યૂઝ જુઓ તો ખરાબ, ખરાબ અને ખરાબ જ સમાચાર દેખાય છે.  એમ થાય કે આ અમેરિકાનું શું થવા બેઠું છે? કોરોના વાઈરસની કસોટીમાં અમેરિકા સાવ નિષ્ફ્ળ નીવડ્યું એ વાત હવે જગજાહેર છે. અરે, આ દેશના પ્રમુખ ખુદ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પોતે જ એમાં સપડાયા!  જે કોરોના વાઈરસને દુનિયાના કેટલાક ગરીબ દેશો કાબૂમાં  લાવી શક્યા તે અતિસમૃદ્ધ અમેરિકા નથી કરી શક્યું. દુનિયાની માત્ર ચારેક ટકા વસતિ અમેરિકામાં હોવા છતાં વાઈરસને લીધે થયેલા મોતમાં એનો  હિસ્સો જબરો વીસેક ટકા જેટલો છે.  અત્યાર સુધીમાં બે લાખથી પણ વધુ અમરિકનો વાઈરસમાં મર્યા છે, અને હજી પણ દરરોજ લગભગ સાતસો આઠસોના  હિસાબે મરતા જાય છે.  હવે અહીં શિયાળો બેસી રહ્યો છે.  હેલ્થકેરના નિષ્ણાતો કહે છે કે શિયાળામાં વાયરસ વધુ વિફરે અને વધારે ને વધારે માણસો મરે.  

Continue reading “આ અમેરિકાનું શું થવા બેઠું છે?”- નટવર ગાંધી

‘મરીઝ’ ને એક સ્મરણાંજલિ -આસ્વાદઃ સપના વિજાપુરા

અસર વધતી જવાની છે મરીઝના શેરની માફક,
સુરા છે તું? કે સાકી છે મરીઝના શેરની માફક?

જીવનની યોજના પેટે મફત છે એક ઉપર એક
દરદ છે ત્યાં ખુમારી છે, મરીઝના શેરની માફક.

તરીને મોજ માણું? કે ડૂબીને જાન આપી દઉં?
ઘણી ઊંડી ઉદાસી છે મરીઝના શેરની માફક.

હતી બીજા જ કોઈ વિશ્વમાં એવી અનુભૂતિ
ગગન ચીરીને આવી છે મરીઝના શેરની માફક.

છે એવું શું કે તારો હર પ્રસંગે હોય છે સંદર્ભ!
તને મેં યાદ રાખી છે મરીઝના શેરની માફક.

છે ચહેરો એક તો પણ અવનવા રંગો બતાવે છે,
અદા તારી નિરાળી છે મરીઝના શેરની માફક.

ભલે તું ધ્યાન ના ખેંચે, છતાં મહેફિલ મરે તુજ પર
તું સીધી છે ને સાદી છે મરીઝના શેરની માફક.

વિચારોના બગીચામાં ખીલી છે ફૂલ જેવી તું,
મને તું બહુ જ વ્હાલી છે મરીઝના શેરની માફક.

(આવતીકાલે મરીઝ સાહેબની સ્મરણતિથિ. એમને સ્મરણાંજલિ આપવા એક કોશિશ.

– પ્રજ્ઞેશ નાથાવત ‘પગુ’

કવિ શ્રી અબ્દુલ અબ્બાસ વસી ” મરીઝ” સાહેબની વસમી વિદાયને આહ 37 વરસના વહાણા વહી ગયા. એમની ગઝલ થકી હજુ એ લોકોના દિલમાં વસી રહેલા છે. કવિ શ્રી મરીઝની કોઈ ગઝલનો આસ્વાદ કરાવું એવી ઈચ્છા હતી ત્યારે ફેઈસબુક પર મને કવિ પ્રજ્ઞેશ નાથાવત ‘પગુ’ નીઆ ગઝલ મળી આવી. એમણે કવિ શ્રી મરીઝને ગઝલ દ્વારા સ્મરણાંજલિ અર્પણ  કરી છે જે મને ખૂબ ગમી ગઈ.

કવિ શ્રી મરીઝ નું જન્મ સ્થાન સુરત હતું. અભ્યાસમાં એમને રસ ના હતો તેથી એમના પિતાએ એમને મુંબઈ કામ કરવા મોકલી આપેલા. શરૂઆતમાં એમણે રબ્બર શુ ફેક્ટરીમાં કામ કર્યું પણ બુક્સ ખરીદવા માટે પૂરતા પૈસા ના હતા. એ પોતાની કઝીનના પ્રેમમાં હતા પણ કઝીનના પિતાએ એમન લગ્નના પ્રસ્તાવને ઠુકરાવી દીધો. જેનો એમને સખત આઘાત લાગેલો. પછી એમણે જર્નાલિસ્ટ તરીકે કામ કર્યું. 1946 માં લગ્ન કર્યા. 1942 માં ‘ભારત છોડો’ મૂવમેન્ટમાં પણ ભાગ લીધો.

એમની નઝમ અને ગઝલ હજુ લોકોના દિલોમાં વસે છે. એમને ગુજરાતના ગાલિબ ગણવામાં આવે છે .ભલે એમને જિંદગીભર પૈસા માટે મુશ્કેલી વેઠી પણ લોકોના દિલો પર રાજ કરીને ગયા. એમના મૃત્યુ પછી એમને વધારે કામયાબી મળી. એમની કેટલાક ગઝલ સંગ્રહ એમના મૃત્યુ પછીપ્રકાશિત થયા.

કવિ શ્રી ગુલામ અબ્બાસ ‘નાશાદ ‘ અને એમના દીકરા મોહસીન વસી એ એમના ધાર્મિક મરશિયા અને કવિતાઓ ‘ અકીદત ‘ માં એડિટ કરી પ્રકાશિત કર્યા હતા. કવિ શ્રી રઈશ મણિયારે એમની બાયોગ્રાફી “મરીઝ : અસ્તિત્વ અને વ્યકિતત્વ ” પ્રકાશિત કરી હતી જેના પરથી નાટક પણબનાવવામાં આવ્યું છે.

કવિ શ્રી પ્રજ્ઞેશ નાથાવત અમદાવાદના નિવાસી છે. તેમણે ફિજિકલ થેરાપી નો અભ્યાસ કર્યો છે. અને હાલમાં અમદાવાદમાં જ પ્રેકટીસ કરે છે. એમની આ ગઝલ જે એમને મરીઝ સાહેબને સ્મરણાંજલિ તરીકે પેશ કરી છે જે મને એમની ટાઈમ લાઈન પરથી મળી છે. તેથી હું પણ મરીઝસાહેબને સ્મરણાંજલિ પેશ કરવાની લાલચ ના રોકી શકી.

અસર વધતી જવાની છે મરીઝના શેરની માફક,
સુરા છે તું? કે સાકી છે મરીઝના શેરની માફક?

કવિ શ્રી મરીઝ જે પ્રેમના મરીઝ હતા. અને એમને શરાબની આદત હતી જે લગભગ બધા સાહિત્ય જગતના લોકો જાણે છે. મરીઝના શેરનીમાફક એ એમણે રદીફ પસંદ કર્યો છે. અને મરીઝના શેરમાં શું હતું? સુરા, સાકી અને શરાબ! અસર વધતી જાય છે ત્યારે શરાબની અસર લાગે છે પણ એ અસર કેવી છે? મરીઝના શેરની જેવી! અને સુરા સાકી યાદ આવે છે તે પણ “મરીઝના શેરની માફક” મત્લા ના શેર પરથી ભાવુક માની લે છે આ ગઝલ મરીઝના શેરની માફક જ બનવાની છે.અહીં મરીઝનો એક શેર યાદ આવે છે.

“મજા નથી છતાં પીધા વિના નહિ ચાલે,
તરસ વધારી દીધી છે શરાબ આપીને.” મરીઝ

જીવનની યોજના પેટે મફત છે એક ઉપર એક
દરદ છે ત્યાં ખુમારી છે, મરીઝના શેરની માફક.

 અહીં બાય વન એન્ડ  ગેટ વન ફ્રી ની ફિલોસૂફી પર શેર બનાવ્યો છે,પણ અહીં વસ્તુની વાત નથી અહીં પીડા અને ખુમારીની વાત થાય છે. મરીઝના દરેક શેરમાં કાં તો પીડા અને કાં તો ખુમારી જોવા મળે છે. તેથી દર્દ અને ખુમારી બંને મળે છે પ્રેમના મરીઝ ને !! મરીઝનો એક શેર યાદ આવે છે.


“પ્રેમાળ છે દિલ એવું કે આવે છે બધાં યાદ,
દુઃખદર્દ છે એવાં કે તમે પણ ન રહ્યાં યાદ.”

તરીને મોજ માણું? કે ડૂબીને જાન આપી દઉં?
ઘણી ઊંડી ઉદાસી છે મરીઝના શેરની માફક.

પ્રેમમાં તરી જવું એટલે મોજ કરવી પણ પ્રેમમાં લોકો ડૂબીને જાન પણ આપતા હોય છે. પ્રેમનું દર્દ ચાહે મરીઝને હોય કે પછી ‘પગુ’ નેહોય પ્રેમમાં ઉદાસી તો બધાને સરખી જ મળવાની. પ્રેમમાં હોવું અને દર્દમાં હોવું એ બંનેમાં ખાસ ફર્ક નથી. પ્રેમમાં હોય એ દર્દમાં હોય જ છે. બંને પક્ષે પ્રેમહોય તો આ દર્દ મીઠું મીઠું હોય અને પ્રેમ એક પક્ષીય હોય અથવા ભગ્ન પ્રેમ હોય તો એ દર્દ ઉદાસીમાં ફેરવાય છે અને જાન લેવા હોય છે.

“થઈને હતાશ જોયું જો ઉપર અમે ‘મરીઝ’,

ત્યારે ખબર પડી કે ગગન પણ ઉદાસ છે.” મરીઝ

હતી બીજા જ કોઈ વિશ્વમાં એવી અનુભૂતિ
ગગન ચીરીને આવી છે મરીઝના શેરની માફક.

પ્રેમની આ અનુભૂતિ જાણે પરલોક કે બીજા કોઈ વિશ્વમાંથી આવી હોય તેવું લાગે છે છતાં એ આવી છે ગગન ચીરીને મરીઝના શેરની માફક. જો પ્રેમી હશે તો મરીઝના શેર દિલના સોંસરવા ઉતરશે.

“બુલંદી પર રહીને હું સદા હસતો જ રહેવાનો,
ભલે મારી સિતારા જેમ ગણના થઈ નથી શકતી.”મરીઝ

છે એવું શું કે તારો હર પ્રસંગે હોય છે સંદર્ભ!
તને મેં યાદ રાખી છે મરીઝના શેરની માફક.

પ્રેમિકા હર સારા નરસા પ્રસંગે યાદ આવી જ જાય. અહીં હરીન્દ્ર દવેનું ગીત યાદ આવી જાય છે. કે

“પાન લીલું જોયુંને તમે યાદ આવ્યા.” પ્રકૃતિના હર રંગમાં પ્રિયતમાની યાદ ભરેલી છે. જેમ જ્યાં જ્યાં નજર મારી ઠરે યાદી ભરી આપની ! અહીં કવિ શિકાયતના રૂપમાં કહે છે કે એવું તો વળી શું છે? કે હર પ્રસંગે હોય છે સંદર્ભ ! એ પણ કેવો સંદર્ભ? તને મેં યાદ રાખી છે મરીઝના શેરનીમાફક! અહીં કવિએ કવિ મરીઝના શેર સાથે  સાથે પ્રેમિકાની યાદને સરખાવી કવિ મરીઝને ખૂબ ઊંચા સ્થાને બેસાડી દીધા છે.

“આ દર્દ મહોબ્બતનું જે હરગિઝ નથી મટતું,
ઉપરથી મજા એ કે મને એની દવા યાદ.”મરીઝ

છે ચહેરો એક તો પણ અવનવા રંગો બતાવે છે,
અદા તારી નિરાળી છે મરીઝના શેરની માફક.

તારો એક જ ચહેરો છે પણ એમાં અવનવા રંગ હોય છે. એમાં પ્રેમનો રંગ, પીડાનો રંગ, ખુમારીનો રંગ, અને ક્યારેક શરાબી રંગ પણ બતાવે છે. મરીઝના શેરમાં આવા ઘણા રંગ જોવા મળે છે જેને કવિએ મરીઝના શેર સાથે સરખાવ્યાં છે.

“પાગલપણું આ પ્રેમનું હદથી વધી ગયું,
તે શેરીમાં ફરું છું કે જ્યાં તારું ઘર નથી.”મરીઝ

ભલે તું ધ્યાન ના ખેંચે, છતાં મહેફિલ મરે તુજ પર
તું સીધી છે ને સાદી છે મરીઝના શેરની માફક.

મરીઝ જ્યાં જતા ત્યાં મહેફિલ લૂંટી લેતા . એમના સીધા સાદા શેર પણ હજારો દાદ મેળવી લેતા. અને મહેફિલ એમના પર મરી પડતી. કવિ શ્રી ‘પગુ’ પોતાની પ્રેમિકાને મરીઝના શેર સાથે સરખાવતાં કહે છે કે તું ભલે બેપરવા હોય ભલે તું કોઈનું ધ્યાન ના ખેંચતી હોય છતાં મહેફિલ તારા પરમરતી હોય છે. હુસ્ન મોટે ભાગે બેપરવા હોય છે. સીધી અને સાદી હોય છે.પોતાની સુંદરતાનું એને ભાન નથી હોતું. છતાં લોકો તો એના પરમરતા હોય છે. જે રીતે મરીઝના શેરની પાછળ સાહિત્યકારો દીવાના બની ગયા હતા.

કરે છે એવી દ્રષ્ટિ ને કરે છે એવી અવગણના,
હો જાણે એમણે વરસો વિતાવ્યા તારી સોબતમાં ! મરીઝ

વિચારોના બગીચામાં ખીલી છે ફૂલ જેવી તું,
મને તું બહુ જ વ્હાલી છે મરીઝના શેરની માફક.

ઘણીવાર કલ્પનાની પ્રેમિકા સાચી પ્રેમિકા કરતા વધારે વહાલી હોય છે. કારણકે વિચારમાં વસેલી પ્રેમિકા ફૂલ જેવી કોમળ હોય છે. વજ્ર જેવી સખત નથી હોતી. વળી રિસામણાં મનામણાં પણ નથી કરતી ! અને મન ચાહે ત્યારે પ્રેમ કરી શકાય છે. જેવા મરીઝના શેર વહાલા છે એવી જ એ વહાલી છે. કવિ પ્રજ્ઞેશે એ સુંદર ગઝલ કવિ શ્રી મરીઝને સ્મરણાંજલિ તરીકે આપી છે .આભાર કવિ!

એક હું કે કોઈ વાત બરાબર ન કહી શકું,
એક તું કે તારી આંખ બધું બોલતી રહી. મરીઝ

સપના વિજાપુરા

વારતા રે વારતા – (૧૫) – બાબુ સુથાર

વિકાસની વાતો કરતા રાજ્યની વારતા

બાબુ સુથાર

પૉલીશ લેખક સ્લાવોમિર મ્રોઝેકે (Slawomir Mrozek) એમની En Route વાર્તામાં વિકાસની સરકારી વિભાવનાના ધજાગરા ઊડાડ્યા છે.

Continue reading વારતા રે વારતા – (૧૫) – બાબુ સુથાર

આવી નોરતાની રાત -(૫) યામિની વ્યાસ

પાંચમું નોરતું
ગરબો
શબ્દો:યામિની વ્યાસ
સ્વર/સ્વરકાર:સોનલ વ્યાસ💐

એક નવલો તે ગરબો જાતે કોરીયો રે લોલ.
માંહી શ્રધ્ધાનો દીવડો પ્રગટાવીયો રે લોલ 

પ્રસરે ઘડુલે રૂડી અજવાળી તેજધાર
એમાં ફેલાતો આખા ગરબાનો ટૂંકસાર
તારા આવ્યા છોડી આકાશી દરબાર
તાલે તાલે પાછળ નક્ષત્રોની હાર
મેં તો ચાંદાને ચોકમાં ઘુમાવીયો રે લોલ

એક નવલો તે…

આવનજાવનમાં ગૂંજે અનહદનો એક નાદ
પગ નર્તન કરે જ્યાં પડે ગરબાનો એક સાદ
રગ રગમાં માંડ્યો સહુએ અખિલ નૌતમ રાસ!
આખું બ્રહ્માંડ આવીને નીરખે ગરબાની આસપાસ
સકલ વિશ્વનો ગરબો ગવડાવીયો રે લોલ

એક નવલો તે …

યામિની વ્યાસ

Attachments areaPreview YouTube video Garbo: યામિની વ્યાસ સ્વર/સ્વરકાર:સોનલ વ્યાસGarbo: યામિની વ્યાસ સ્વર/સ્વરકાર:સોનલ વ્યાસ

આવી નોરતાની રાત – (૪) – યામિની વ્યાસ

https://youtu.be/dOJsvBDNIoc


ઢમ ઢમ ઢમકે રૂડા ઢોલ, રાત લંબાતી ચાલી
ઊગે ઊગે ના પરોઢ, રાત લંબાતી ચાલી

સૂરજ માને ભાલે ચમકે
સૂરજ દીવડે દીવડે ઝળકે
સૂરજ ઠેસ મારીને ઠમકે
સૂરજ રાસે રાસે રણકે
સૂરજ ગરબામાં ખોવાય, રાત લંબાતી
ચાલી
એનું મનડું ઝાકમઝોળ, રાત લંબાતી ચાલી
ઊગે ઊગે ના…

માનો ચૂડલો ખનકે લાલ
એમાં હીરલા જડયા બાર
ચૂડલો સૂરજને હરાવે,રાત લંબાતી ચાલી
ઊગે ઊગે ના….

માની ડોકે ચંદન હાર
માંહીં મોતીડાં હજાર
હારલો સૂરજને હંફાવે,રાત લંબાતી ચાલી
ઊગે ઊગે ના…

માની ઝાંઝરીયું રૂપાળી
છમછમ કરતી ઘૂઘરીયાળી
ઝાંઝર સૂરજને નચાવે,રાત લંબાતી ચાલી
એનું હૈયું નાગરવેલ,રાત લંબાતી ચાલી
ઊગે ઊગે ના……
– યામિની વ્યાસ

Attachments areaPreview YouTube video ગરબો:યામિની વ્યાસ સ્વર/સ્વરાંકન:સોનલ વ્યાસગરબો:યામિની વ્યાસ સ્વર/સ્વરાંકન:સોનલ વ્યાસ

કમ્પાઉન્ડર – વાર્તા – રશ્મિ જાગીરદાર

કમ્પાઉન્ડર

“અરે અનુ, અહીં બેસ મારી સાથે, જો આજના છાપામાં ઘણું વાંચવા જેવું છે. શાંતિથી બેસને. રસોડામાં શું માથા માર્યા કરે છે !”

”હા હા લો, આવી ગઈ, શું કઈ ખાસ છે?”

Continue reading કમ્પાઉન્ડર – વાર્તા – રશ્મિ જાગીરદાર